TIN TỨC KHÁC

Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ: Một số biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5
Ngày đăng 11/09/2019 | 11:46  | View count: 28

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5

     Trong những năm gần đây, hiện tượng dậy thì sớm đang tăng lên, nhiều học sinh đã dậy thì ngay khi ở cuối cấp tiểu học, thậm chí, có học sinh lớp 3 đã dậy thì. Do đó, việc dạy các em những bài học liên quan đến giới tính là không quá sớm. Tuy nhiên, giáo dục giới tính cho học sinh nói chung và học sinh tiểu học nói riêng chưa được thực hiện rộng rãi và phổ biến trong các nhà trường mà chỉ được thực hiện lồng ghép thông qua các môn học như Tiếng Việt, Đạo đức, Khoa học (lớp 5). Đồng thời, không ít giáo viên vẫn còn e ngại và lúng túng và lảng tránh khi đề cập đến những bài học này. Bên cạnh đó, tình trạng trẻ bị lạm dụng tình dục diễn ra khá nhiều và trở thành nỗi lo lắng không những của các bậc phụ huynh mà còn của toàn xã hội. Hàng loạt vụ tố cáo trẻ bị xâm hại tình dục đang khiến dư luận phẫn nộ.

     Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện nay, tới tận lớp 5 các em mới được học về cơ thể người, về trứng, tinh trùng, về bào thai…Còn lại những kiến thức về giới tính thường chỉ được giáo viên đưa ra dưới dạng những câu chuyện bên ngoài giờ học. Vậy đối với học sinh lớp 5 chúng ta cần phải giáo dục giới tính như thế nào để nâng cao hiểu biết của các em về giới mà không làm mất đi vẻ ngây thơ, trong sáng của lứa tuổi, giúp các em tự tin bước vào giai đoạn chính của tuổi dậy thì. Từ những lí do trên tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề xuất “Một số biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5”.

     Với đề tài này, tôi muốn đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiểu biết về giới tính cho học sinh lớp 5.

- Giúp học sinh nhận biết được những thay đổi của cơ thể khi bước vào tuổi dậy thì và cách vệ sinh cá nhân, vệ sinh thân thể trong giai đoạn này; đồng thời giúp các em biết phòng tránh trước những nguy cơ bị quấy rối và xâm hại.

- Thay đổi nhận thức về giáo dục giới tính đối với học sinh lớp 5 cho giáo viên, phụ huynh.

 - Giúp học sinh có điều kiện phát triển nhân cách một cách toàn diện.

Nếu phổ biến kiến thức về giới cho giáo viên và phụ huynh cùng với việc giáo dục giới tính qua nhiều hoạt động ngoại khóa thì sẽ góp phần nâng cao hiểu biết về giới cho học sinh lớp 5

- Khách thể nghiên cứu: thực trạng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiểu biết về giới tính cho học sinh lớp 5.

- Đối tượng nghiên cứu :  học sinh lớp 5 trường tiểu học và những biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5.

Đề tài được nghiên cứu thực hiện trong 2 năm học từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 3 năm 2019.

PHẦN NỘI DUNG

     I. C ơ sở lí luận:

     Giới tính là một tập hợp những đặc điểm riêng biệt, tạo nên sự khác nhau giữa nam và nữ, ví dụ: đàn ông: to khoẻ, bộc trực, cứng rắn; phụ nữ: nhỏ yếu, kín đáo, dịu dàng. Giới tính bao gồm cả những trải nghiệm, là các hoạt động, quan hệ, sở thích riêng, là làm thế nào để ta chính là ta và cơ thể của ta.

    Giáo dục giới tính là giáo dục chức năng làm một con người có giới tính.

    Giáo dục giới tính cho học sinh là hình thành ở các em những tiêu chuẩn đạo đức của hành vi có liên quan đến những lĩnh vực riêng tư, thầm kín nhất của đời sống con người, hình thành những quan hệ đạo đức lành mạnh giữa em trai và em gái, giữa nam và nữ. Giáo dục giới tính hướng tới việc xây dựng mối quan hệ lành mạnh và có trách nhiệm giữa nam và nữ, dạy cho con trai và con gái biết sống và ứng xử phù hợp với vai trò giới, có hiểu biết về chính cơ thể mình và về các vấn đề liên quan đến tính dục và sinh sản từ đó biết tự bảo vệ. mình. Việc giáo dục giới tính đúng cách có thể mang lại một số tác dụng hoặc hiệu quả như sau:

- Khi trẻ dậy thì, sự tò mò và khao khát khám phá những thay đổi của cơ thể là một nhu cầu chính đáng và việc giáo dục giới tính sẽ giúp giải quyết nhu cầu này.

- Khi đã hiểu được một phần nào đó về giới tính thì các em sẽ có khả năng tự chăm sóc bản thân, giúp trẻ phòng tránh và đối phó với những nguy cơ xâm hại

- Từ những hiểu biết đó trẻ sẽ tự tin và xây dựng những mối quan hệ giới tính lành mạnh và phù hợp với những chuẩn mực xã hội.

- Và điều quan trọng nhất là tạo mối quan hệ thân thiết trong gia đình, một khi cha mẹ giáo dục đúng cách sẽ tạo nên sự gần gũi, tin cậy. Cha mẹ sẽ trở thành người bạn thật sự của con, giúp con tự tin hơn trong giai đoạn phát triển quan trọng này.

Mục tiêu của giáo dục giới tính là giúp trẻ sống đúng với giới tính của mình, các em biết trân trọng giá trị của bản thân, từ đó biết quý trọng người khác. Trẻ hiểu bản thân, giới tính của mình mới biết bảo vệ mình khỏi những cám dỗ, xâm hại bên ngoài cũng như biết tôn trọng thân thể người khác.

    II. Thực trạng

Trong những năm gần đây, khi xã hội càng phát triển, đời sống của người dân càng được nâng cao thì sự phát triển tâm sinh lý của trẻ cũng diễn ra  sớm hơn. Bên cạnh đó, công nghệ thông tin bùng nổ cùng với sự phát triển của các phương tiện thông tin đại chúng, sự tiếp xúc của trẻ với thế giới bên ngoài lớn hơn, trẻ có thể tiếp cận rất nhiều tri thức bổ ích đồng thời cũng dễ bắt gặp những hình ảnh nóng, phim người lớn, những trang web đen, điều này khiến trẻ bị kích thích thần kinh, đẩy nhanh quá trình chín ở hệ viền của não – vùng quyết định sự dậy thì của trẻ. Vì thế khi trẻ vào mạng, xem phim mà không có sự quản lí quan tâm của gia đình sẽ dễ dàng khiến trẻ vào mạng, chơi game, xem đĩa phim người lớn và những hình ảnh tươi mát khiến trẻ dậy thì sớm.

Đối với học sinh nữ của lớp, tôi đã khảo sát cụ thể vấn đề sinh lí của các em, 13/25 học sinh nữ của lớp đã có kinh nguyệt. Những em học sinh còn lại đã bắt đầu có những dấu hiệu của giai đoạn dậy thì như vùng ngực phát triển, cơ quan sinh dục có những thay đổi. Trong các tiết học, tôi quan sát và nhận thấy  các em nữ đã có kinh nguyệt thường xuyên xin ra nhà vệ sinh. Có em chỉ khoảng 2 tiết  lại loay hoay xin cô ra ngoài, tâm lí hoang mang, lo lắng, không thoải mái, thiếu tự tin trong những ngày có kinh nguyệt, hạn chế tham gia cá hoạt động thể dục thể thao, hoạt động tập thể… Sự dậy thì ở giai đoạn tiểu học quả thật là một vấn đề không nhỏ đối với học sinh, đòi hỏi phụ huynh và giáo viên phải có sự quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ kịp thời để các con tự tin vượt qua giai đoạn này.

Trước những thay đổi của con, một bộ phận lớn phụ huynh lại thường xuyên né tránh các câu hỏi về giới tính của con, không kịp thời gần gũi để phát hiện những thay đổi về tâm sinh lí của con hoặc giải thích những băn khoăn của các em chưa thỏa đáng. Lí do là bố mẹ cho rằng con còn nhỏ, do con tò mò chuyện người lớn, thậm chí có phụ huynh quan niệm những câu hỏi về giới tính là xấu, là trẻ hư…nên cấm đoán các em không được hỏi.

Phụ huynh thì lảng tránh, còn giáo viên thì sao ? Trong chương trình tiểu học đến tận lớp 5 học sinh mới bắt đầu được học những bài học về giới tính, tuy nhiên trong quá trình giảng dạy, nhiều giáo viên cũng e ngại, rụt rè, không chia sẻ với học sinh những điều các em thắc mắc về những bí ẩn trên cơ thể mình, cơ thể bạn khác giới. Tại nơi tôi công tác, có những học sinh nam đã hỏi đi hỏi lại cô giáo “Làm thế nào đế trứng và tinh trùng gặp nhau hả cô ?” nhưng giáo viên thường lảng tránh hoặc trả lời chung chung. Lí do là chính giáo viên chưa tiếp cận với những thay đổi nhanh chóng ở học sinh, chưa tìm hiểu cặn kẽ tâm lí của các em, mà chưa nhận thấy đõ là nhu cầu tất yếu ở trẻ trong giai đoạn tiền dậy thì. Giáo viên cũng hạn chế tìm hiểu những tài liệu về tâm sinh lí của trẻ ngày nay.  Bên cạnh đó, nội dung giáo dục giới tính trong chương "Con người và sức khỏe" được giảng dạy bằng những phương pháp cũ, cùng tâm lí e ngại của giáo viên, hình thức học tập trung khiến các học  sinh không hứng thú, thiếu tự tin, xấu hổ, không dám bày tỏ suy nghĩ dẫn đến hiệu quả giáo dục chưa cao.

Từ những khó khăn và bất cập nêu trên, tôi thấy cần phải có những biện pháp giáo dục giới tính mới nhằm giúp học sinh tiếp cận với những kiến thức về giới tính sớm để các em có khoảng thời gian tìm hiểu, chuẩn bị tâm lí và trang bị kiến thức, kĩ năng sống cần thiết cho giai đoạn này, cũng như có giải pháp để thay đổi quan điểm, nhận thức của giáo viên và phụ huynh từ đó gia đình và nhà trường cùng phối kết hợp để làm bạn đồng hành cùng con em mình trong giai đoạn này. Vì vậy, tôi đã mạnh dạn tìm hiểu, nghiên cứu và áp dụng một số biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5, cụ thể như sau:

     III. Các biện pháp giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5.

      Biện pháp 1: Nghiên cứu tài liệu để nắm chắc tâm sinh lí lứa tuổi trẻ tuổi dậy thì .

  1. Mục tiêu:

     Hơn ai hết giáo viên muốn truyền thụ kiến thức về giới tính cho học sinh thì việc đầu tiên là phải nắm vững các kiến thức về giới tính. Chính vì vậy, để trở thành người bạn, người đồng hành cùng học sinh trong giai đoạn này, giáo viên cần tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu để nắm chắc tâm sinh lí lứa tuổi của trẻ tuổi dậy thì từ đó áp dụng các phương pháp dạy học và hình thức tổ chức phù hợp.

    2. Nội dung:

     Những kiến thức cơ bản nhưng cần thiết mà  giáo viên cần tìm hiểu qua tài liệu để nắm vững là:  

     1. Khái niệm: Giới tính là gì?

     2. Nguồn gốc của giới tính:

     Giới tính được quy định từ hai nguồn gốc: nguồn gốc sinh học và nguồn gốc xã hội.

      - Nguồn gốc sinh học của con người trước hết do tế bào sinh sản quy định

      - Nguồn gốc xã hội, phong tục tập quán ảnh hưởng tới giới tính của con người ở nhiều mặt. Ví dụ như xã hội Việt Nam đòi hỏi ở người con gái “ công, dung, ngôn , hạnh” tính dịu dàng, hiền hậu, tính đảm đang, biết giữ gìn phẩm hạnh, có ý tứ. Những người con trai phải thể hiện tính cương quyết, thái độ đàng hoàng, đĩnh đạc.

     3. Những biểu hiện của sự khác biệt giới tính như bộ xương của nữ thường nhỏ hơn nam, cấu tạo và chức năng của hệ sinh dục của nam và nữ hoàn toàn khác nhau. Hay những sự khác biệt về tâm lý về hứng thú, về tình cảm: nữ dễ xúc động hơn nam, còn nam giới dễ chế ngự cảm xúc của mình hơn.

     4. Vai trò của giới tính: Giới tạo nên những cảm xúc đặc biệt khi có sự giao tiếp đặc biệt giữa hai người khác giới; giới tính chi phối những hành vi, cử chỉ, tư thế, tác phong, nếp sống…

     5. Giai đoạn dậy thì: Thời điểm bắt đầu giai đoạn dậy thì, những dấu hiệu nhận biết trên cơ thể, những kĩ năng vệ sinh, chăm sóc cơ thể trong giai đoạn dậy thì.

     Ngoài ra giáo viên cần nắm được một số kĩ năng tự bảo vệ, cách thức ứng phó với các nguy cơ bị xâm hại,…

     Khi thầy cô nắm vững các kiến thức về giới, cộng thêm sự cởi mở, thân thiện, gần gũi trong giao tiếp sẽ giúp các em tiếp cận những kiến thức về giới một cách hứng thú hơn. Để làm được việc đó, bản thân tôi đã tìm tòi, khám phá và thực hiện như sau:

  1. Cách thực hiện:

      Tôi tự lựa chọn, tìm hiểu những  tài liệu có nội dung phù hợp từ mạng, tạp chí, sách báo… như:

+ Bộ sách Giáo dục giới tính: Con được sinh ra từ đâu? Tại sao con là con trai? Tại sao con là con gái? – NXB Đông A;

+ Con từ đâu tới – NXB Trẻ

+ 15 bí kíp giúp tớ an toàn- Cẩm nang phòng tránh xâm hạiNXB Kim Đồng.

Bên cạnh đó, tôi cũng tìm hiểu  những đoạn clip, video hay, phù hợp với lứa tuổi tiểu học như:

+  Clip Willy đã đi đâu (https://www.youtube.com/watch?v=P3yhEeTr3PA);

+ Clip phòng tránh xâm hại ở trẻ em (https://www.youtube.com/watch?v=-oCO3636zo4)...

Đây là những cuốn sách, clip tiếp cận đến nội dung giới tính rất gần gũi, thiết thực, ngôn ngữ dễ hiểu, hình ảnh khá sinh động, tường minh.Qua những cuốn sách này, tôi đã hiểu rõ hơn về sự phát triển tâm sinh lí của cả nam và nữ, những câu hỏi băn khoăn, vướng mắc mà trẻ thường nảy sinh ở giai đoạn này để từ đó hiểu rõ hơn về học sinh, có sự gần gũi và chia sẻ kịp thời khi thấy học sinh lúng túng, khó xử trong giờ.

Ví dụ : đến giờ thể dục, một học sinh nữ e dè không bước xuống sân vận động , lấy lí do mệt. Tôi đã chủ động hỏi han, tìm hiểu nguyên nhân thực sự là do con nói “ bị chảy máu, con thấy sợ ”. Tôi đã chia sẻ với con về sự phát triển của cơ thể, để con thấy rằng : “ Đã đến lúc, hàng tháng con sẽ  “ chảy máu ”, nguyệt san hay kinh nguyệt  là tên gọi của hiện tượng đó, nó không hề đáng sợ, nó là dấu hiệu con bắt đầu trở thành một thiếu nữ, cô chúc mừng con đã chính thức bước vào tuổi dậy thì”.

Tôi học được cách chia sẻ thông tin về giới tính một cách rõ ràng nhưng cũng rất tế nhị từ những cuốn sách đó. Vì vậy, trong một số tình huống trên lớp, tôi đã chủ động làm bạn với học sinh để giúp đỡ, chia sẻ với các em kịp thời, tạo niềm tin và xóa tan nỗi lo lắng của chính các em về những thay đổi cơ thể.

- Ngoài tìm hiểu tài liệu trên mạng, qua sách báo, tôi cũng tự bổ sung kiến thức thông qua việc trao đổi, học hỏi đồng nghiệp trong các giờ sinh hoạt chuyên môn. Những buổi trò chuyện với đồng nghiệp, tôi và các chị em trong khối luôn chú ý để trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm thực tế về vấn đề giáo dục giới tính, những tình huống sư phạm, đôi khi là những câu chuyện “ cười chảy nước mắt” của học sinh khi tìm hiểu về giới tính.

Thông qua hoạt động trau dồi chuyên môn này, bản thấy giáo viên khối 5 cũng tự tin hơn khi đứng lớp giải quyết các tình huống nhạy cảm, chúng tôi đã xua tan tâm lí “né tránh” khi dạy những bài học này, cũng như chủ động trở thành người bạn, thậm chí là nhà tư vấn tâm lí cho các em học sinh. Khi tôi hỏi: “Nếu bây giờ học sinh hỏi các chị em: con sinh ra từ đâu? như thế nào? Các chị em có sẵn sàng giải đáp cho học sinh không?” cả 4/4 giáo viên tổ 5 đều sẵn sàng  giúp học sinh có câu trả lời thỏa đáng nhất. Giáo viên không cần phải giải thích quá nhiều, clip Willy đã đi đâu? sẽ giúp học sinh hiểu rõ về sự ra đời của mình.

Khi đã có trong tay vốn kiến thức tạm đủ về giới tính, khi đã tự tin có thể trở thành người bạn của học sinh, tôi đã tiếp tục nghiên cứu các phương pháp và hình thức dạy học để có thể giảng dạy tốt nội dung này trong chủ điểm “ Con người và sức khỏe”, đó là nội dung của biện pháp 2.

Biện pháp 2:  Giáo dục giới tính thông qua chủ điểm:  “Con người và sức khỏe”- môn Khoa học lớp 5.

  1. Mục tiêu:

- Nội dung kiến thức của chủ đề “Con người và sức khỏe” trong môn khoa học lớp 5 chính là những hành trang cần thiết cho các em học sinh trong giai đoạn bước vào tuổi dậy thì. Nếu giáo viên nắm vững mục tiêu, nội dung kiến thức và có phương pháp giảng dạy phù hợp, học sinh sẽ có những giờ học thú vị và được cung cấp những kiến thức, kĩ năng cần thiết cho bản thân.

     2.2 Nội dung:

Trước hết tôi nghiên cứu kĩ nội dung chương trình để xem xét đưa nội dung giáo dục giới tính vào từng bài học cho phù hợp, không quá ôm đồm khó hiểu.

Nội dung của chủ đề kiến thức này tập trung ở những bài học sau:

+ Bài Sự sinh sản : học sinh cần biết tất cả mọi người đều do bố mẹ sinh ra và có những đặc điểm giống với bố mẹ mình.

+ Bài: Nam hay nữ?: Ở bài học này giúp học sinh biết được những điểm khác biệt trên cơ thể giữa nam và nữ đồng thời các em biết tôn trọng các bạn cùng giới và khác giới, không phân biệt nam, nữ.

+ Bài: Cơ thể chúng ta được hình thành như thế nào ? HS biết cơ thể chúng ta được hình thành từ sự kết hợp giữa tinh trùng của bố và trứng của người mẹ.

+ Bài: Cần làm gì để cả mẹ và em bé đều khỏe? Học sinh biết được chỉ có phụ nữ mới có khả năng mang thai và sau quá trình mang thai em bé sẽ chào đời từ đó nêu được những việc nên và không nên làm để chăm sóc phụ nữ mang thai.

      + Bài: Từ lúc sinh ra đến tuổi dậy thì. Học sinh nêu được các giai đoạn phát triển của con người từ lúc mới sinh đến tuổi dậy thì. Nêu được một số thay đổi về sinh học và mối quan hệ xã hội ở tuổi dậy thì, quan trọng là các em biết mình đang bước đến ngưỡng cửa của tuổi dậy thì - lứa tuổi có tầm quan trọng đặc biệt đối với cuộc đời mỗi con người.

       + Bài: Vệ sinh tuổi dậy thì - đây là bài học rất quan trọng vì  hướng dẫn cụ thể học sinh cách vệ sinh cá nhân.

Để có thể nắm vững hệ thống kiến thức trên và lựa chọn phương pháp, hình thức dạy học phù hợp, tôi đã thức hiện như sau:

  1. Cách thực hiện

- Nghiên cứu kĩ nội dung và hệ thống kiến thức trong sách giáo khoa, sách giáo viên, tham khảo trên trang Thư viện trực tuyến Violet.vn để có thêm nhiều nguồn thông tin.

- Lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp với từng nội dung bài.

Ví dụ :

- Khi dạy bài Nam và nữ, tôi  giành nhiều thời gian để  lắng nghe những chia sẻ, những băn khoăn, thắc mắc...của các em về cơ thể mình. Phiếu học tập, sơ đồ tư duy...được sử dụng để các em quan sát, trao đổi, hoàn thành nhiệm vụ học tập một cách chủ động và tích cực, tìm ra được đặc điểm giống và khác giữa nam và nữ. Đối với bài học này, tôi chuẩn bị  những câu hỏi vui gắn với thực tế lớp học để các em cảm thấy gần gũi, không e ngại, bỡ ngỡ. Chẳng hạn:

        + Bạn Đức Anh lớp mình trắng trẻo, khuôn mặt tròn trịa rất đáng yêu, nếu bạn để tóc dài thì khá giống các bạn nữ. Vậy dựa vào đặc điểm bên ngoài nào để chúng ta phân biệt được giới tính của bạn?

       +  Bạn Thái Uyên, cô chưa nhìn thấy con mặc váy lần nào cả, con để tóc tém, đi giày thể thao, dáng đi rất nam tính. Hãy cho cả lớp biết lí do vì sao con lại chọn phong cách manly này?...

        + Sau bài học hôm nay, con có muốn thay đổi phong cách thời trang, ngoại hình của mình để thực sự là một hot girl của lớp 5A3 không?

       Với những nội dung bài học cần sự tế nhị, hoặc phải thực hành thì tôi chia lớp theo nhóm nam, nữ để hướng dẫn cụ thể các em.

Ví dụ:  

      + Bài Vệ sinh tuổi dậy thì , tôi  chia lớp thành 2 đối tượng là nam và nữ để dễ dàng trao đổi, hướng dẫn cặn kẽ, cụ thể các bước vệ sinh cá nhân khi các em đến tuổi dậy thì.

+ Đối với học sinh nữ, tôi chuẩn bị sẵn quần chip, băng vệ sinh để thao tác mẫu và hướng dẫn học sinh cách sử dụng chúng. Tôi cũng không quên nhắc các con cách gói những đồ vật tế nhị này trước và sau khi sử dụng.

+ Với học sinh nam, tôi cũng giành lời khuyên các em nên mặc quần lót, cách vệ sinh cá nhân để tránh một số tình huống khó xử. Quả thật, học sinh lớp 5 của tôi đã từng ngồi thu lu trong lớp, không dám chạy ra sân chơi vì sự cố “ rách đũng quần”. Sau khi trải qua tình huống đó, em đã nói với tôi: “ Tại con không nghe lời khuyên của cô nên xấu hổ quá!”

   Trong chủ điểm này tôi đặc biệt lưu ý bài học: Phòng tránh bị xâm hại. Đây là một bài học vô cùng quan trọng đối với các em, sau bài học học sinh cần biết:

  +  Một số tình huống có thể dẫn đến nguy cơ bị xâm hại và những điểm cần chú ý để phòng tránh bị xâm hại.

  + Rèn luyện kĩ năng ứng phó với nguy cơ bị xâm hại.

  + Liệt kê danh sách những người có thể tin cậy, chia sẻ tâm sự, nhờ giúp đỡ bản thân khi bị xâm hại.

  Khi dạy bài học này tôi đã khai thác các thông tin trên mạng Internet để cung cấp thêm các biện pháp, giúp học sinh biết ứng phó với các tình huống, nguy cơ bị xâm hại.

Ví dụ:  Tôi đưa ra các đoạn phim ngắn chiếu những tình huống trẻ gặp trong cuộc sống có thể dẫn đến bị xâm hại và các cách thức ứng phó với các tình huống đó. Ngoài ra giáo viên còn đưa ra những tình huống cụ thể như đi vào ngõ vắng, trời tối; đứng đợi bố mẹ một mình ngoài đường…, yêu cầu học sinh đưa ra cách xử lí của mình sau đó giáo viên sẽ kết luận cách ứng phó với từng tình huống cụ thể đó.

      Qua 2 năm thực hiện những phương pháp và hình thức tổ chức dạy học chủ đề “Con người và sức khỏe” như trên, tôi nhận thấy học sinh lớp 5 đã không còn tâm lí e ngại, thẹn thùng, xấu hổ, lúng túng mỗi khi đề cập đến nội dung giới tính. Các em cũng chú ý hơn đến việc giữ vệ sinh cá nhân.

Tuy nhiên, nếu chỉ gói gọn việc giáo dục giới tính thông qua các buổi học chính khóa thì tôi nhận thấy nhu cầu tìm hiểu của học sinh còn nhiều, thời gian trong các tiết học còn hạn chế, chưa đủ để giáo viên thỏa mãn những băn khoăn của học sinh. Vì vậy, việc giáo dục giới tính cần phải được thực hiện kết hợp trong các hoạt động ngoại khóa khác. Đó chính là nội dung của biện pháp thứ 3 mà tôi đã thực hiện.

Biện pháp 3:  Giáo dục giới tính cho học sinh thông qua các buổi trao đổi ngoại khóa thân thiện.

 3.1: Mục tiêu:

- Giúp học sinh có cơ hội được trải nghiệm và  trang bị thêm kĩ năng sống, kĩ năng ứng phó với các tình huống nguy hiểm, kĩ năng tự bảo vệ.

- Giúp học sinh có nhiều cơ hội được bày tỏ suy nghĩ, băn khoăn của bản thân về giới tính.

  3.2: Nội dung:

-  Ở các tiết sinh hoạt ngoại khóa giáo viên có thể trao đổi cởi mở, trò chuyện tâm tình với các em, tổ chức cho các em xem các trang web về giáo dục giới tính hoặc mời các chuyên viên tư vấn có kiến thức về giới tính về nói chuyện với các em để các em bớt rụt rè hơn khi tìm hiểu kiến thức về giới tính, giúp các em mạnh dạn, cởi mở, tự tin hơn. Thông qua các buổi hoạt động ngoại khóa này thầy cô giáo, các anh chị tổng phụ trách trao đổi , hướng dẫn các em các kĩ năng sống: kĩ năng ứng phó với các tình huống nguy hiểm, kĩ năng tự bảo vệ, ….

3.3 Cách thực hiện:

3.3.1- Tổ chức các buổi nói chuyện , giao lưu về giáo dục giới tính: Với hình thức này, giáo viên sẽ là người chủ động xây dựng nội dung trò chuyện, các tình huống để học sinh xử lí, thực hành kĩ năng.

Ví dụ: Tháng 03 năm 2018, tôi phân công trực tiếp thực hiện một buổi nói chuyện với chủ đề: Phòng chống xâm hại tình dục ở trẻ em cho 923 em học sinh của trường. Cùng với sự hỗ trợ của các đồng nghiệp, tôi đã có một buổi sinh hoạt ngoại khóa thành công.

- Trước hết, tôi đã sưu tầm nhiều thông tin, tư liệu để có được nội dung phù hợp nhất cho tất cả học sinh từ lớp 1 đến lớp 5; các quy tắc vàng để phòng tránh xâm hại như: quy tắc 5 ngón tay, quy tắc 6 cánh hoa, 15 bí kíp giúp tớ an toàn, các clip của tiến sĩ Vũ Thu Hương trên kênh Youtube…

- Phối hợp với giáo viên trong trường để hướng dẫn học sinh thực hành kĩ năng tự vệ khi rơi vào tình huống nguy hiểm

Chuẩn bị sẵn những câu hỏi liên hệ phù hợp với thực tiễn như :

- Ở trường mình đã có bạn HS lớp 5A3 đang đi học về, gặp một người đàn ông lạ, họ nằng nặc đòi bạn ấy lên xe để chở về. Nhưng bạn ấy kiên quyết không lên xe, và chạy thật nhanh về phía các bạn hs phía trước. Bạn đã đem câu chuyện kể với cô. Cô thấy bạn rất đáng khen khi biết tự bảo vệ mình và còn tìm người chia sẻ, giúp đỡ. Nếu chẳng may các con gặp những tình huống xấu, con có kể cho mọi người không? Con kể cho ai? ( hỏi HS)

- Nếu kể 1 lần bố mẹ không tin, con sẽ làm gì?

- Nếu kể 1 lần mà bố mẹ, thầy cô ..chưa tin, hãy kiên trì kể lần 2, lần 3 để họ tin câu chuyện của con, họ sẽ có cách giúp con cách xử lí và con sẽ thấy yên tâm, tự tin hơn. Và nhớ, đừng bao giờ giữ im lặng. Vì sự im lặng của chúng ta có thể sẽ khiến những bạn nhỏ khác gặp tình huống nguy hiểm tương tự.

Sau buổi nói chuyện với học sinh toàn trường, tôi nhận được rất nhiều phản hồi tích cực từ phụ huynh, đồng nghiệp và chính các em học sinh. Những em nhỏ lớp Một đã tự tin kể với mẹ về vùng Bikini, về quy tắc 5 ngón tay, “ cô con dạy thế” là câu nói tôi được một số phụ huynh kể lại sau buổi học hôm đó. Tôi cũng chia sẻ nội dung buổi nói chuyện hôm đó cho một số bạn đồng nghiệp, các bạn đánh giá: bài tuyên truyền quá ý nghĩa đối với học sinh. Còn với tôi, đó là một trải nghiệm khó quên, là thành công vượt ngoài sự mong đợi trong việc giáo dục phòng chống quấy rối và xâm hại tình dục trẻ em.

3.3.2 Tổ chức sinh hoạt  nhóm: Bạn gái.

- Từ đầu năm, giáo viên có thể phổ biến và xây dựng hộp thư riêng giành cho học sinh. Những điều khó nói, muốn nhờ cô giải đáp các em có thể gửi thư cho cô giáo

- Quy định 15 phút thứ 6 cuối tuần hoặc cuối tháng, sau giờ tan học, giáo viên  gặp gỡ và trò chuyện với từng nhóm học sinh, lắng nghe những điều thầm kín các em muốn chia sẻ hoặc giải đáp những thắc mắc của các em qua những lá thư các em đã gửi.

Nội dung các buổi sinh hoạt có thể xoay quanh các chủ đề như sau:

Buổi 1: Em từ đâu tới? Em sẽ là ai trong tương lai? ( Chia sẻ về bản thân các em, sở thích, ước mơ của em)

Buổi 2: Khi cơ thể chúng mình lên tiếng ( tập trung chia sẻ những thay đổi trên cơ thể các em, những băn khoăn về cơ thể bạn khác giới…)

Buổi 3: Hãy trở thành một cô bé đáng yêu! ( tập trung chia sẻ những kĩ năng chăm sóc, vệ sinh cá nhân)

Buổi 4: Phòng tránh xâm hại ( Những kĩ năng giúp bạn gái phòng tránh nguy cơ từ những kẻ biến thái, nhận diện hành vi xâm hại…)

Buổi 5: Hãy chia sẻ!  ( chia sẻ thể hiện cảm xúc với người thân, bạn bè, chia sẻ suy nghĩ của mình khi vui, buồn, khi gặp sự cố…)

Buổi 6: Chia sẻ những cuốn sách hay về giới tính ( giáo viên và học sinh cùng chia sẻ những cuốn sách, tư liệu bổ ích về giới tính

Buổi 7: Và chúng mình đã lớn! ( Lắng nghe các em chia sẻ những suy nghĩ sau 1 năm hoạt động)

Ví dụ: Lớp tôi có Nhóm Bạn gái. Ngay từ đầu năm, tôi đã tập trung học sinh nữ để nắm bắt tâm tư, suy nghĩ của các em về nhiều lĩnh vực trong cuộc sống như gia đình, ước mơ, sở thích, giới tính…

+ Buổi sinh hoạt đầu tiên: Các em viết ra giấy những mong muốn cần cô giáo và các bạn chia sẻ, những điều các em còn băn khoăn về giới tính.

Có em đã viết: Tại sao bạn Thanh An đã có ngực còn em thì chưa có?

Có em hỏi: tại sao phải mặc áo ngực? những hôm không mặc đồng phục em có thể mặc trang phục tự chọn thoải mái được không?...

Những câu hỏi trên đều có thể giải đáp chung trong cả nhóm nên tôi tổ chức cho các em tự hỏi nhau, tự tìm câu trả lời, sau đó tôi chỉ khẳng định và giải thích thêm để các em hiểu: sự phát triển của cơ thể mỗi người không hoàn toàn giống nhau; trang phục đến trường cần mặc sao cho lịch sự, phù hợp, thoải mái …

+ Buổi thứ tư: Tôi đưa câu hỏi khảo sát cho học sinh về vấn đề xâm hại : Con đã từng bị ai cố ý động chạm vào cơ thể con  chưa? Nếu có, khi đó con đã làm gì? Con cảm thấy như thế nào?

Qua phiếu khảo sát, tôi thấy 7/25 em kể đã từng bị người lạ, người đi đường cố ý tiến lại gần, đụng chạm cơ thể. Đa số các em cảm thấy sợ sệt và bỏ chạy thật nhanh về nhà.

Tôi đã giải thích cặn kẽ: Những hành vi nào thì bị coi là xâm hại?  những nguy cơ mà con có thể gặp phải trong những tình huống nêu trên và định hướng cách xử lí cho các em.

Ví dụ: Khi bị kẻ xấu có hành vi xâm hại cần tìm cách bỏ chạy, vừa chạy vừa hô cứu, nên hô ngắn gọn như: Cướp! …để thu hút sự chú ý của mọi người xung quanh.Trong năm học, tôi đã thực hiện được 7 buổi sinh hoạt nhóm như vậy. Tôi rất tự hào khi các em nữ trong lớp đã tự tin khi đi ra đường và 25/25 em khẳng định: con biết cách tự ứng phó nếu gặp kẻ xấu.

Các em chia sẻ Điều em muốn nói trong một buổi sinh hoạt nhóm Bạn gái

Cũng qua những buổi trò chuyện này, tôi khá ngạc nhiên khi còn 01 học sinh trong lớp được bố tắm cho hàng ngày vì lí do: bố nhiều tuổi mới sinh được con nên rất yêu quý, rất giữ gìn,… 20/25 em vẫn ngủ chung cùng bố mẹ trong 1 phòng, 12 em vẫn ngủ cùng giường với bố mẹ mặc dù có phòng riêng nhưng không sử dụng vì lí do : “ sợ ma, sợ tối…”

Những câu chuyện tưởng như nhỏ nhặt nhưng cũng thể hiện sự hiểu biết của các em về vấn đề giới tính còn hạn chế, các em còn mặc cảm e ngại nên không chia sẻ ngay khi có sự việc xảy ra; cũng từ những nội dung trò chuyện của các em mà tôi thấy nhiều phụ huynh luôn mang tâm lí  “con còn nhỏ dại” nên  chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề giới tính của các con, vì vậy, tôi đã suy nghĩ cần phải góp phần thay đổi suy nghĩ của phụ huynh, cùng phụ huynh trở thành bạn của con mình . Đó là lí do tôi thực hiện biện pháp thứ 4 sau đây.

Biện pháp 4: Phối hợp với phụ huynh để trở thành bạn đồng hành cùng con trong giai đoạn dậy thì.

4.1 Mục tiêu:

- Vì thế, việc giáo dục nói chung và giáo dục trẻ em nói riêng luôn luôn đòi hỏi sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng xã hội và nhất là đòi hỏi sự quan tâm đúng cách của nhà trường, gia đình và mọi người trong xã hội. Vì vậy, trong việc giáo dục giới tính cho học sinh, tôi cũng xác định bố mẹ và gia đình cần có sự phối hợp đúng đắn, có tác động thống nhất với nhà trường thì mới mang lại hiệu quả tốt.

4.2 Nội dung:

- Để có thể phối kết hợp được với gia đình, ngay từ đầu năm học, tôi đã trao đổi điện thoại, các buổi họp phụ huynh hay tranh thủ thời gian ngắn ngủi lúc phụ huynh đón con cuối buổi học giáo viên có thể trao đổi, cung cấp một số thông tin, kĩ năng để phụ huynh hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục giới tính cho con em mình, từ đó phối hợp với nhà trường trong việc giáo dục giới tính cũng như có các biện pháp phòng tránh nguy cơ bị xâm hại cho trẻ.

4.3 Cách thực hiện:

- Trao đổi với Phụ huynh tại buổi họp đầu năm: tôi  có những yêu cầu cụ thể đối với học sinh lớp 5 và phổ biến tới 100% phụ huynh của lớp. Đó là: Chú trọng rèn luyện kĩ năng sống để chuẩn bị cho giai đoạn dậy thì.

Tư vấn cho phụ huynh   một số cách tiếp cận, trở thành người bạn của con như:

+ Bố mẹ không nên đem chuyện ngày xưa ra để so sánh vì với trẻ bây giờ ăn không sợ thiếu mà sợ béo, mặc không chỉ ấm mà phải đẹp, tuổi dậy thì đến sớm hơn, nên nhu cầu tìm hiểu về giới tính là rất lớn.

    + Bố mẹ nên quan tâm đến con hơn, mỗi tối giành thời gian trò chuyện với con qua những câu hỏi : hôm nay con đến lớp có chuyện gì vui không ? con thấy lớp học hôm nay như thế nào ? con có điều gì muốn chia sẻ… ?

+ Bố mẹ cần dạy cho các em những gì nên và không nên làm. Sử dụng những tài liệu giáo dục giới tính như sách báo phù hợp với độ tuổi để giải thích cho con như cuốn : Cẩm nang tuổi dậy thì cho bạn gái/ bạn trai ; Cẩm nang con gái… Hay nhiều trang web giáo dục giới tính dành cho trẻ từ 10-12 tuổi, cung cấp nhiều kiến thức hữu ích về độ tuổi dậy thì, tình dục… Phụ huynh có thể cùng con vào những trang web này để giúp trẻ trang bị thêm kiến thức (tuy nhiên hãy nhớ tìm hiểu những trang web ấy trước để tránh những tình huống khó xử). Hơn ai hết, cha mẹ chính là người phải sát cánh bên cạnh con để giúp trẻ hiểu được quyền và trách nhiệm của bản thân trước những vấn đề về giới tính. Nội dung giáo dục con cái cần hướng vào việc phát triển những phẩm chất ngay từ nhỏ để hình thành hành vi lành mạnh ở tuổi vị thành niên sau này.

- Tư vấn cách cách nói chuyện giáo dục giới tính với con:

      + Bố mẹ phải tôn trọng, chân thành, cởi mở, biết lắng nghe. Không trấn ép hù dọa trẻ.

     - Quan tâm đến quan điểm của trẻ Cần hỏi xem trẻ đã biết gì, biết đến đâu. Từ đó có thể điều chỉnh các sai lầm và cung cấp các kiến thức khoa học gắn liền với giá trị văn hóa cho trẻ.

    - Đồng cảm với nỗi băn khoăn của trẻ, cho trẻ biết “ngày trước bố mẹ cũng có những lo lắng như con”

    - Sử dụng các nguồn sách vở tin cậy hoặc tham vấn bác sĩ, nhà tâm lí.

Với những nội dung trao đổi nói trên, tôi nhận thấy phụ huynh trong lớp đã có sự đồng cảm với cô giáo và tích cực hơn khi hướng dẫn con những kĩ năng cá nhân. Có phụ huynh đã gửi lời cảm ơn cô giáo vì đã thành công trong việc cho con ra ngủ riêng, không chung phòng với bố mẹ nữa điều mà 3 năm qua các anh chị muốn làm nhưng chưa thực hiện được. Bên cạnh đó, các con cũng tự tin nói rằng: “ Con đã lớn rồi và con muốn tôn trọng không gian riêng tư của bố mẹ.” 

           IV. Những kết quả đạt được:

Sau khi áp dụng các biện pháp trên tôi đã điều tra bằng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan đối với phụ huynh và học sinh .

Với học sinh thì tôi đã khảo sát các em bằng các câu hỏi như sau:

1. Điểm khác biệt lớn nhất giữa nam và nữ là gì?

Có 98% chọn phương án c chứng tỏ các em đều nhận thức được đúng bộ phận chính quy định giới tính của con người.

2. Để phòng tránh bị xâm hại chúng ta cần lưu ý:

a. Không đi một mình nơi tối tăm, vắng vẻ.

b. Không ở trong phòng kín một mình với người lạ.

c. Không đi nhờ xe người lạ.

d. Không để người lạ vào nhà, nhất là khi chỉ có một mình.

e. Tất cả các ý kiến trên.

       Với câu hỏi này thì 100% học sinh đã chọn phương án c chứng tỏ các em đều đã biết đề phòng để không trở thành đối tượng của kẻ xấu muốn xâm hại. Ngoài những hiểu biết về giới tính cũng như kĩ năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống thì một chuyển biến đáng mừng đối với học sinh đó là hầu hết các em đã bắt đầu biết tự chăm sóc bản thân: Các em ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ hơn, đầu tóc gọn gàng, tích cực tham gia các hoạt động tập thể, vui vẻ hòa động với mọi người., chất lượng dạy học ngày càng được nâng cao.

Còn phụ huynh, 100% bố mẹ ủng hộ cô giáo trong việc đưa nội dung giáo dục giới tính vào ngay từ năm lớp 4.

Những việc tôi đã làm được đồng nghiệp và phụ huynh ghi nhận, những bài báo nhỏ trên ấn phẩm Nhi đồng giành cho các em học sinh chính là sự ghi nhận những thành công bước đầu trong công tác giáo dục giới tính học sinh của tôi.

     C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

      I. Bài học kinh nghiệm

     Vấn đề giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5 nói riêng và học sinh tiểu học nói chung cần có sự phối hợp của cha mẹ và thầy cô. Phương pháp giảng dạy cần lồng ghép trong nhiều chương trình môn học chứ không riêng gì môn Khoa học lớp 5. Các thầy cô không nên đặt tư tưởng của mình vào suy nghĩ của các em. Nếu các thầy cô sử dụng những ngôn ngữ khoa học với một thái độ nghiêm túc thì các em cũng sẽ tiếp nhận một cách vui vẻ. Đồng thời, thầy cô cũng phải có sự đổi mới phương pháp giảng dạy như lồng ghép vào các buổi ngoại khóa, giúp các em tiếp cận một cách dễ dàng. Có những câu hỏi rất nhạy cảm, thông thường giáo viên hay phụ huynh sẽ trả lời sau này lớn lên trẻ sẽ tìm hiểu sau. Nhưng theo tôi cách giải thích như vậy càng làm trẻ tò mò hơn và sẽ tự đi tìm hiểu ở nguồn khác như qua bạn bè, internet, phim ảnh. Giáo viên nên giải thích cho trẻ cặn kẽ bằng ngôn từ và nội dung phù hợp với trẻ. Chẳng hạn với câu hỏi: “Thưa cô khi nào thì tinh trùng gặp trứng”, tôi trả lời: “Khi nào các em lớn lên và kết hôn theo quy định của luật pháp”. Giáo viên phải hết sức lưu ý từ ngữ chuẩn mực và phù hợp với lứa tuổi, giới tính của trẻ . Học sinh bây giờ biết nhiều và đoán được nhiều hơn mình nghĩ. Giáo viên đứng lớp mà thẹn thùng thì sẽ luống cuống.

     Giáo dục giới tính cho học sinh đặc biệt là học sinh tiểu học là một vấn đề tương đối nhạy cảm đang còn có nhiều luồng ý kiến khác nhau. Để các em có nhận thức, thái độ đúng đắn về giới tính, tránh tò mò, lén lút tìm hiểu không đúng hướng, không đúng địa chỉ, rồi hiểu sai, dẫn đến thực hành sai, cần có sự thay đổi đồng bộ về mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp dạy học. Trang bị kiến thức sơ giản, cơ bản về giới dưới dạng câu chuyện kể lồng ghép trong bài học trên lớp, qua các trò chơi, hoạt động tập thể để từ những hiện tượng diễn ra trong đời sống hàng ngày, rút ra kỹ năng ứng xử phù hợp với giới tính các em. Với việc sử dụng các biện pháp đã nêu trên đã thay đổi hoàn toàn nhận thức của cả giáo viên và phụ huynh nơi tôi công tác trong việc giáo dục giới tính cho học sinh. Giáo viên có thêm những hiểu biết về giới tính, gần gũi thân thiện với học sinh, học sinh tin tưởng, cởi mở hơn với thầy cô. Còn phụ huynh, họ đã vở lẽ ra nhiều điều, thấy được sự cần thiết phải giáo dục giới tính cho con khi con bước đến ngưỡng cửa của tuổi dậy thì. Với địa phương hay rộng hơn nữa là xã hội: giảm thiểu những hiện tượng xâm hại trẻ em vì chính các em đã biết cách phòng tránh, ứng phó với những nguy cơ bị xâm hại.

     II. Kiến nghị-đề xuất

     Cuối cùng, tôi xin đề xuất một số ý kiến cho các nhà giáo dục để nâng cao hiểu biết cho học sinh tiểu học về giới tính đó là:

      - Đối với giáo viên: Nghiên cứu kĩ nội dung bài học để đưa nội dung giáo dục giới tính vào từng bài học, không quá ôm đồm. Cần quan tâm, gần gũi trò chuyện tâm tình với học sinh, thường xuyên theo dõi trên các phương tiện thông tin, in-tơ-nét,… để hiểu rõ hơn về những phương pháp giáo dục giới tính mới, những nguy cơ có thể xảy ra với học sinh và cách phòng ngừa, ứng phó với nó. Đồng thời tăng cường phối hợp với gia đình các em để việc giáo dục giới tính mang lại hiệu quả cao.        

      - Đối với cấp Trường: Tăng cường tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa, mời các chuyên viên tâm lí về nói chuyện, trao đổi với các em đồng thời phối hợp với hội phụ nữ của xã, phường trong việc tuyên truyền những kiến thức giáo dục giới tính cho cha mẹ, anh chị các em.

       - Đối với cấp Phòng, Sở: Tổ chức các chuyên đề về giáo dục giới tính cho giáo viên, các phương thức tích hợp, nội dung tích hợp vào từng môn học, nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp cụ thể để nâng cao hiểu biết về giới tính cho giáo viên. Tạo ra các trang web có nội dung giáo dục giới tính cho trẻ từ 10-12 tuổi cho phụ huynh, giáo viên tham khảo.

thời tiết các vùng

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

Bình chọn

Đánh giá thái độ tiếp công dân của cán bộ Một cửa quận