tin nổi bật

Trường Mầm non Hoa Hồng: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỉ
Ngày đăng 19/08/2019 | 16:12

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ

A. PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ

     I. Lý do chọn đề tài

“Trẻ em như búp trên cành, biết ăn ngủ biết học hành là ngoan”

     Trẻ em, đặc biệt là trẻ em lứa tuổi mầm non, là chủ nhân tương lai của đất nước cần được sự quan tâm đặc biệt của các cấp, các ngành để những búp non phát triển thành cây tương lai của đất nước. Để những chồi non phát triển tốt, đi đôi với phát triển giáo dục toàn diện chúng ta cần thực hiện quan tâm tới tất cả các em, đặc biệt là trẻ tự kỷ trong các trường mầm non.  Hiện nay, xu thế hội chứng tự kỷ trong các trường mầm non đang tăng cao và các trẻ tự kỷ chưa có được sự nhìn nhận đánh giá đúng của cả gia đình và nhà trường để có cơ hội phát triển hòa nhập với các bạn và với mọi người xung quanh trẻ.

     Đa số trẻ tự kỷ thường thiếu kỹ năng giao tiếp với môi trường xung quanh, ngôn ngữ, hoạt động giao tiếp bên ngoài rất hạn chế, thậm chí gần như không nói. Do đó trẻ rất dễ bị các bạn xa lánh, người lớn ít quan tâm chú ý và như vậy các em dễ rơi vào tình trạng xa lánh, không giao tiếp, từ đó trẻ ngày càng bó hẹp bản thân và tự kỷ trầm trọng hơn. Nhân cách dễ dàng rơi vào trạng thái tiêu cực .Những trẻ như vậy, khi trưởng thành sẽ là một người lớn tự kỷ có hành vi quá mức không thể kiểm soát, thậm chí có thể gây nguy hiểm cho người xung quanh. Do đó, trẻ tự kỷ phải được quan tâm đặc biệt và phải có cơ hội được hòa nhập vui chơi như bao trẻ bình thường khác.

      Tuy nhiên việc giáo dục trẻ tự kỷ tại lớp là một công việc hết sức khó khăn và vất vả, vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tại lớp. Chính vì lý do đó tôi đã chọn đề tài"Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ"

     2. Mục đích nghiên cứu: Tìm hiểu các biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ

     3. Đối tượng nghiên cứu: các biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ

     4. Phạm vi áp dụng : Trẻ tự kỷ tại lớp mẫu giáo lớn A1 trường mầm non Hoa Hồng

 

B. PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG

     I. Cơ sở lý luận

     1. Tự kỷ là gì?

     Tự kỷ là một dạng khuyết tật phát triển phức tạp, hội chứng tự kỷ được phát hiện vào những năm 40 của thế kỷ 20 và thực sự được xã hội công nhận vào năm 1943 do bác sỹ tâm thần  người Hoa Kỳ Leo Kanner mô tả một cách rõ ràng và khoa học. Ở Việt Nam, đến đầu thế kỷ 21 hội chứng tự kỷ mới được quan tâm nhiều hơn. Tại bệnh viện nhi TƯ, số trẻ đến khám do gia đình lo lắng con có biểu hiện tự kỷ tăng cao, trung bình 60-70 trẻ /ngày. Trong đó 50% trẻ có vấn đề và khoảng 20% đến 30 % trong số đến khám cần can thiệp. Về chuyên môn, tự kỷ có thuật ngữ chính xác là rối loạn phát triển phổ tự kỷ, để nói về các rối loạn hành vi phát triển khác nhau liên quan đến tự kỷ. Trẻ thường gặp khó khăn với các kỹ năng xã hội, tình cảm và giao tiếp. Trẻ có thể lặp lại những hành vi nhất định và có thể không muốn thay đổi các hoạt động hàng ngày của mình. Nhiều trẻ cũng có những cách học tập, chú ý khác biệt.Ví dụ: như tự kỷ chức năng cao (Là trẻ rất giỏi về một mặt nào đó) nhưng lại hạn chế về giao tiếp với bên ngoài, hạn chế giao tiếp nhóm. Trẻ có thể đọc nhiều, rất nhanh trước tuổi đi học nhưng lại không thể hiểu nội dung, thể tự kỷ này nhiều khi cha mẹ nhầm tưởng con mình là thiên tài, thông minh.

     Để nhấn mạnh sự phức tạp, nghiêm trọng của hội chứng tự kỷ và tác động của nó với cộng đồng nên năm 2007 Liên hiệp quốc đã chọn ngày 02/04 là “Ngày thế giới nhận biết về chứng tự kỷ”.

     2. Sự quan tâm của ngành giáo dục đối với trẻ tự kỷ như thế nào?

     Tự kỷ đang ngày càng trở thành vấn đề nóng bỏng trong giáo dục đặc biệt bởi trong những năm gần đây số ca chẩn đoán tự ký ngày càng tăng. Đây là một thách thức rất lớn với xã hội nói  chung và ngành giáo dục nói riêng. Vì vậy việc giáo dục trẻ tự kỷ là hết sức quan trọng và cần thiết để giúp trẻ phát triển một cách hài hòa và phát huy tiềm năng học hỏi.

      Thực tế trong những năm gần đây Bộ giáo dục và đào tao, Sở giáo dục và đào tạo thành phố Hà Nội, Phòng giáo dục và đào tạo quận đã hết sức quan tâm đến vấn đề giáo duc hòa nhập trẻ tư kỷ trong môi trường giáo dục bình thường, Đặc biệt trong nhiệm vụ năm học 2018-2019 đã đưa ra những tiêu chí cụ thể để giáo dục trẻ khuyết tật và hòa nhập.

      3. Tại trường và lớp mầm non

     Ngay từ đầu năm học ban giám hiệu đã có kế hoạch thống kê trẻ tự kỷ thể nhẹ của các lớp từ đó phối hợp với giáo viên, chỉ đạo giáo viên lập hồ sơ theo dõi trẻ từ đó xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình chăm sóc giáo dục riêng cho trẻ tự kỷ hòa nhập tại lớp.

     Năm học 2018-2019, lớp tôi tiếp nhận có 1 cháu tự kỷ, với mong muốn trẻ tự kỷ được học tập, vui chơi, hòa nhập với các bạn tôi đã trăn trở và tìm ra các biện pháp hữu hiệu để trẻ tự kỷ phát triển tiến bộ rõ rệt, các cháu trong lớp cũng có những kỹ năng giúp đỡ bạn mình. Do đó tôi xin trao đổi một số kinh nghiệm “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ”

     II. CƠ SỞ THỰC TIỄN:

     1. Tìm hiểu thực trạng:

     1.1 Đặc điểm tình hình trường:

     - Các lớp học được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động của cô và cháu trong trường.  Học sinh chủ yếu là con em trong phường , trình độ dân trí bình thường, đa phần bố mẹ học sinh làm nghề tự do, một số ít làm công chức nhà nước

     - Theo thống kê toàn trường năm 2018-1019 có hơn 2 trẻ tự kỷ tại các lớp trong toàn trường (MGL A1: 1 trẻ , Lớp MGB C2: 2 trẻ, …)

     1.2 Đặc điểm tình hình lớp:

     * Giáo viên: Lớp có 2 giáo viên đều có trình độ cao đẳng và đại học.

     * Học sinh : Lớp có 40 học sinh, đại đa số là con em trong phường hoặc xung quanh trường, trong đó có 26 nam, 14 nữ. Có 1 cháu nam mắc hội chứng   tự kỷ là cháu Chu Minh Quang

     * Cơ sở vật chất: Lớp được trang bị cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, hiện đại, phục vụ cho việc dạy và học của cô và trẻ.

     * Phụ huynh: Một số ít là công chức nhà nước, phần nhiều là lao động tự do. Phụ huynh có sự phối hợp với giáo viên trong việc chăm sóc- giáo dục trẻ

     1.3. Thuận lợi và khó khăn:

     a. Thuận lợi:

- Giáo viên và học sinh trong lớp luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao, tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất của Ban Giám Hiệu nhà trường trong công việc hàng ngày.

- Lớp được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, các trang thiết bị (tivi, đầu VCD, đàn oocgan, máy chiếu), và các đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy và học của cô và trò.

- Giáo viên được dự các lớp học bồi dưỡng chuyên môn do Phòng Giáo Dục, nhà trường tổ chức.

- Hai giáo viên có trình độ  trên chuẩn, có sự phối hợp nhịp nhàng trong hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày, có lòng yêu nghề,  mến trẻ và có ý thức ham học hỏi.

- Nắm bắt được sự chỉ đạo của nhà trường để trang trí, sắp xếp lớp, các góc nhóm tạo môi trường lớp đẹp.

- Trẻ đa số theo từ  lớp nhà trẻ lên, nên trẻ có nề nếp khi tham gia các hoạt động.

- Bản thân tôi là một giáo viên có tâm huyết với nghề, ham học hỏi, trau dồi kiến thức.

- Phụ huynh học sinh rất quan tâm đến công tác chăm sóc giáo dục trẻ, hiểu và thông cảm chia sẻ các hoạt động của trẻ tự kỷ tại lớp.

    * Đối với trẻ tự kỷ:

   - Thể chất: Trẻ khỏe mạnh bình thường.

   - Kỹ năng vận động thô: Trẻ đi đứng, chạy nhảy, bước chân nhịp nhàng.

   - Kỹ năng nhận thức: Trẻ biết thực hiện một số yêu cầu của cô.

    b. Khó khăn:

 - Bản thân tôi còn ít kinh nghiệm về phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ trong môi trường giáo dục bình thường.

  - Phụ huynh cháu Chu Minh Quang còn ít hiểu biết về kiến thức, kỹ năng giáo dục trẻ tự kỷ nên sự phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh còn hạn chế.

  * Khó khăn của trẻ tự kỷ:

  - Không giao tiếp với các bạn trong lớp bằng ngôn ngữ.

  - Không phản ứng với lời nói của cô giáo

  - Ít dùng ngón trỏ để chỉ vào đồ vật trẻ muốn

  - Không có kỹ năng cầm bút.

  - Không quan tâm tới sự có mặt của người lạ

  - Không nhìn vào mắt người đối diện hoặc nhìn ra chỗ khác.

  - Hay cười nói một mình.

  - Thích chơi một mình, chơi lâu với 1 đồ chơi.

  - Không tham gia các hoạt động học trên lớp theo phương pháp giáo dục truyền thống.

  - Vận động thô và vận động tinh phát triển không đều nhau.

  - Không biết bày tỏ nhu cầu của bản thân.

  - Khó ngủ, ngủ ít.

  - Chỉ thích ăn cơm không, những món mềm, không thích ăn cơm thịt.

    Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn trên, tôi đã xây dựng được “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ” như sau:

     III. NỘI DUNG GIÁO DỤC TRẺ TỰ KỶ:

  - Phát triển khả năng giao tiếp, hỗ trợ trẻ giao tiếp bằng hành động kết hợp nói từ, câu ngắn.

 - Giáo dục trẻ có nhận biết và có hiểu biết cơ bản về thế giới xung quanh

 - Phát triển kỹ năng vận động thô, vận động tinh cho trẻ

 - Hình thành ở trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân

 - Hình thành ở trẻ kỹ năng điều chỉnh hành vi, các kỹ năng liên quan đến xúc cảm, tình cảm và tâm lý của trẻ xảy ra các thời điểm trong ngày.

 - Phát triển ngôn ngữ nói cho trẻ qua kế hoạch từng tháng

     IV. CÁC BIỆN PHÁP:

     1. Biện pháp 1: Khảo sát đánh giá trẻ:

    Để nắm được kỹ năng vận động thô, kỹ năng vận động tinh, khả năng nhận thức, kỹ năng giao tiếp xã hội, kỹ năng điều chỉnh hành vi của trẻ thì ngay từ đầu tháng 9/2018 giáo viên tiến hành đánh giá trẻ, Từ đó giáo viên xây dựng kế hoạch cụ thể cũng như tìm ra các biện pháp, phương pháp giáo dục trẻ tự kỷ phát triển ngôn ngữ và khả năng giao tiếp , hòa nhập .

    Từ tuần 1 và tuần 2 của tháng 9 năm 2018, tôi và giáo viên cùng lớp đã tiến hành đánh giá mức độ nhận thức của trẻ tự kỷ , xây dựng hệ thống câu hỏi, đặt ra các tình huống, tổ chức một số hoạt động quan sát, lao động, trải nghiệm, dạo chơi cho trẻ tự kỷ tham gia. Thông qua kết quả của các hoạt động đó giáo viên đã đánh giá mức độ nhận thức, những kỹ năng cơ bản của trẻ tự kỷ.
          Dựa theo thang đánh giá mức độ tự kỷ ở trẻ em (CARS) tôi đánh giá cháu Minh Quang như sau:

Tên lĩnh vực

Thang điểm (1-4)

1. Quan hệ với moi người

 

 

3

 

2. Bắt chước

1

 

 

 

3.Đáp ứng tình cảm

 

2

 

 

4. Đông tác cơ thể

1

 

 

 

5. Sử dung đồ vật

 

 

3

 

6. Thích ngi với sư thay đổi

 

2

 

 

7. Phản ứng thi giác

 

2

 

 

8. Phản ứng thính giác

1

 

 

 

9. Phản ứng qua vi giác và khứu giác

 

2

 

 

10. Sự sơ hãi hoặc hồi hôp

 

 

3

 

11. Giao tiếp bằng lời

 

 

3

 

12. giao tiếp không lời

 

2

 

 

13. Mức độ hoat động

 

2

 

 

14. Chức năng trí tuệ

 

2

 

 

15. Ấn tương chung cuả người đánh giá

 

2

 

 

Tổng điểm

31

Từ 15->30 điểm : Trẻ không tự kỷ

Từ 31->36điểm : Trẻ tự kỷ nhẹ và vừa

Từ 37->60điểm: Trẻ tự kỷ nặng.

Cháu Minh Quang có tổng điểm là 31 thuôc thể tư kỷ nhẹ.

     Thông qua các đánh giá, tôi đã trao đổi với phụ huynh cháu Minh Quang  đưa cháu đến trung tâm có uy tín để chẩn đoán chính xác mức độ tự kỷ của cháu,  từ đó cô phối hợp với gia đình có biện pháp chăm sóc - giáo dục phù hợp với cháu.

      2. Biện pháp 2: Xây dựng các bài tập phát triển riêng cho trẻ thông qua kế hoạch từng tháng cụ thể

Tháng 9

Bài tập 1: Sự giao tiếp bằng mắt

Bài tập 2: Bắt chước những hoạt động, vận động thô (Vỗ   

tay, vẫy tay…).

Bài tập 3: Bắt chước những hành động với đồ vật.

Bài tập 4: Bắt chước những hành động, hoạt động tinh (Chỉ vào các bộ phận trên cơ thể tạo tín hiệu hòa giải…)

Tháng 10

Bài tập 1: Bắt chước những hoạt động , vận động bằng miệng (Thổi , cười …)

Bài tập 2: Nhận biết các bộ phận của cơ thể (Chỉ tay vào các bộ phận :Đầu , chân …)

Bài tập 3: Nhận biết người thân (Chỉ vào ảnh , đi đến với người thực)

Bài tập 4: Nhận biết và diễn đạt về giới tính
Bài tập 5: Dạy trẻ trả lời có hoặc không

Tháng 11

Bài tập 1: Nhận biết vật sở hữu (Bộ phận cơ thể hoặc quần áo…)

Bài tập 2:Chỉ vào đồ vật trẻ muốn

Bài tập 3: Hỏi vị trí đồ vật

Bài tập 4: Nhận biết nghề-nói tên nghề

Tháng 12

Bài tập 1:Dạy trẻ nhận biết và nói tên các bức tranh

Bài tập 2: Nhận biết và nói tên các đồ vật xung quanh

Bài tập 3: Nhận biết tên đồ vật và chức năng của đồ vật

Bài tập 4: Dạy trẻ trả lời câu hỏi xã hội (con thích đồ chơi gì ? tên cô giáo cuả con .. )

Tháng 1

Bài tập 1: Nhận biết cảm xúc trong bức tranh và diễn tả

Bài tập 2: Nhận biết thuộc tính của đồ vật, nói tên thuộc tính (to, nhỏ, sạch, bẩn ..)

Bài tập 3: Làm theo chỉ dẫn hai bước một

Bài tập 4: Nhận biết một đồ vật được miêu tả

Tháng 2

Bài tập 1: Dạy trẻ sắp xếp , nhận biết , nói tên đồ vật

Bài tập 2: Dạy trẻ về giới từ (Ở trên, bên trong.)

Bài tập 3: Dạy trẻ nói câu đơn

Bài tập 4: Trả lời câu hỏi về kiến thức chung

Tháng 3

Bài tập 1: Mô tả tranh bằng câu đầy đủ

Bài tập 2:Dạy trẻ trả lời các câu hỏi về thời gian

Bài tập 3: Dạy trẻ trả lời các câu hỏi về chủ đề

Bài tập 4: Dạy trẻ tìm đồ vật khi được gợi ý

Tháng 4

Bài tập 1: Dạy trẻ trả lời câu hỏi về cuộc nói chuyện

Bài tập 2:  Hoàn thành câu một cách logic

Bài tập 3: Miêu tả đặc điểm không phù hợp tranh

Bài tập 4: Trả lời các câu hỏi lựa chọn

Tháng 5

Bài tập 1: Dạy trẻ trao đổi thông tin xã hội

Bài tập 2: Kể lại sự việc xảy ra trong quá khứ

Bài tập 3: Dạy trẻ trả lời các câu hỏi về nguyên nhân.

Bài tập 4: Dạy trẻ giải thích sự việc.

     Sau mỗi bài tập giáo viên đều có nhật ký ghi lại các hoạt động và ngày tiếp thu của trẻ. (Phần phụ lục)

     3. Biện pháp 3: Xây dựng mối quan hệ giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ:

     Trẻ tự kỷ không sống với thế giới bên ngoài mà sống với thế giới nội tâm mà trẻ đang có. Minh Quang thường gặp khó khăn trong nhận thức, ngôn ngữ, tương tác xã hội và thường suy nghĩ bằng thị giác, cháu thường giao tiếp bằng mắt. Do đó tôi đã tìm hiểu: Sở thích, thói quen của cháu: thích ăn gì, thích chơi đồ chơi gì, thích tham gia hoạt động nào cuả lớp từ đó tạo tình huống để thu hút trẻ.

     Bên cạnh đó trong các hoạt động đón trả trẻ, trong các hoạt động trên lớp tôi luôn gần gũi trò chuyện, quan tâm tới Minh Quang để cháu luôn có cảm giác gần gũi, thân thiện như khi ở nhà với mẹ, từ đó giúp cháu tự tin hơn trong giao tiếp.

     Khi Minh Quang tham gia các hoạt động tôi luôn động viên, hướng dẫn cháu những kỹ năng còn yếu, ngoài ra tôi còn có những phần thưởng nhỏ để khuyến khích cháu tham gia hoạt động, và cháu rất vui khi mang về khoe mẹ.

     Xây dựng mối quan hệ tốt giữa trẻ và các bạn trong lớp: Tôi luôn tạo điều kiện để Minh Quang được vui chơi và hòa nhập với các bạn trên lớp, tạo mối liên hệ với các bạn trong lớp. Mối quan hệ với các bạn giúp Minh Quang tăng khả năng giao tiếp và phát triển ngôn ngữ. Tôi luôn nhắc nhở các bạn trong lớp gần gũi bạn, thường xuyên rủ bạn cùng chơi.

     Ngoài các giờ hoạt động trên lớp, hoạt động ngoài trời, tôi còn thường xuyên cho trẻ đi dạo giúp trẻ làm quen với môi trường công cộng, dạy trẻ có hành vi ứng xử phù hợp như để đồ vật đúng chỗ, bỏ rác đúng nới quy định. Đồng thời tôi cho xây dựng mối quan hệ giúp đỡ bạn , tránh bắt nạt và xa lánh bạn .

      4. Biện pháp 4: Tạo môi trường lớp, sáng tạo nhiều đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tích cực tham gia các hoạt động.

     Trẻ mầm non vốn rất thích những cái mới cái lạ và cái đẹp. Nắm bắt được tâm lý ấy ở trẻ, tôi thường xuyên kết hợp với giáo viên cùng lớp trang trí lớp đẹp thay đổi theo từng sự kiện nhằm thu hút trẻ hơn.

   Trong các giờ học, tôi cũng thường suy nghĩ sáng tạo làm thêm đồ dùng trực quan đẹp, phù hợp phục vụ cho việc dạy trẻ nhằm gây hứng thú lôi cuốn trẻ tích cực tham gia vào tiết học.Thông qua đó trẻ dễ dàng nhận biết  khám phá thế giới xung quanh.Đặc biệt nó còn quan trọng hơn nhiều đối với việc chăm sóc giáo dục  trẻ tự kỷ.

    Bên cạnh những hình ảnh dễ nhớ ở quanh lớp, tôi còn chú ý đến việc xây dựng các góc mở , bài tập mở để cháu Minh Quang có thể tham gia hoạt động. Các góc chơi được thay đổi theo từng chủ đề của tháng,  kích thích sự khám phá của trẻ

Đồ dùng, đồ chơi trong các góc chơi cũng được tôi chú trọng, thường xuyên bổ sung, làm mới nhiều đồ chơi bằng những nguyên vật liệu rẻ tiền, dễ kiếm. Việc này kích thích trẻ tham gia các góc chơi một cách hào hứng và tích cực hơn.

     5. Biện pháp 5: Tận dụng cơ hội dạy trẻ mọi lúc mọi nơi

    a. Trong hoạt động học: Hoạt động học là hoạt động có tính nhận thức cao, thông qua hoạt động học cung cấp cho trẻ tri thức, kỹ năng giúp trẻ tự kỷ phát triển khả năng tiềm lực học hỏi tốt nhất. Chính vì vậy, giáo viên mầm non phải nghiêm túc thực hiện theo chương trình quy định.

    Trẻ tự kỷ có những biểu hiện bên ngoài khác với trẻ thường, thiếu tập trung và không chú ý, trẻ gặp khó khăn trong học tập và diễn đạt ngôn ngữ,  hòa nhập với các bạn.  Hiểu được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động học cho trẻ chúng tôi đã thiết kế các bài tập theo thứ tự ưu tiên dựa trên những vấn đề khó khăn mà trẻ tự kỷ mắc phải đến những vấn đề mà trẻ gặp hơn trong xã hội nhằm từng bước rút ngắn khoảng cách giữa trẻ tự kỷ với trẻ bình thường, đưa trẻ tự kỷ dần dần hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường, hòa nhập cộng đồng.

Ví dụ trong hoạt động thể dục: Bài tập bật tách khép chân qua 7 ô với trẻ thường phải bật qua 7 ô, nhưng với cháu Minh Quang tôi chuẩn bị 3 ô cho cháu bật.

Trong môn tạo hình do kỹ năng cầm bút của cháu còn yếu , tôi luôn động viên hướng dẫn cháu thực hiện các vận động tinh như kỹ năng cầm bút tô, kỹ năng tô kín không chờm ra ngoài. Cháu còn gặp khó khăn khi tưởng tượng các hình nên đối với từng bài vẽ tôi dạy cháu vẽ theo nét chấm để tạo thành hình, động viên khích lệ cháu hoàn thành sản phẩm.

Ngoài ra, trong các môn học khác tôi luôn đưa ra các bài tập phù hợp với khả năng cuả cháu và để cháu thoải mái, tự tin hơn trong các hoạt động nhận thức.

     b. Hoạt động góc:

     Minh Quang thường gặp khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của người khác, luôn né tránh trong giao tiếp, không biết luật chơi và gặp khó khăn trong các trò chơi góc. Tôi luôn tận dụng cơ hội để phát triển các vận động tinh, vận động thô của cháu cũng như tận dụng cơ hội để phát triển các kỹ năng còn hạn chế của cháu cũng như thông qua đó phát triển ngôn ngữ cho cháu.

    Ví dụ:

    + Khi Minh Quang chơi ở góc lắp ghép tôi hướng dẫn trẻ xây dựng mô hình khối giống như bạn đang làm bằng bộ hình khối của con .Lần đầu có thể xếp bằng 1 hình khối, lần 2 xếp bằng 2 hình khối, lần 3 xếp bằng 3 hình khối…với mức độ tăng dần với cùng một câu nói “con hãy dựng hình như thế này …”

     Tôi luôn khuyến khích phát triển các vận động tinh cho Minh Quang tại các góc chơi, kết hợp phát triển ngôn ngữ cho cháu

+ Khi Minh Quang chơi ở góc tạo hình cô hướng dẫn trẻ nhận biết màu sắc tôi yêu cầu cháu chỉ đúng màu, hướng dẫn trẻ nói tên màu …

     Với một số kỹ năng tạo hình mà cháu chưa thực hiện được, tôi tận dụng lúc cháu chơi để hướng dẫn, cô hướng dẫn chậm, kèm theo lời nói, yêu cầu trẻ nhắc lại, động viên và khen cháu.

+ Khi cháu chơi ở góc làm quen với văn học tôi khuyến khích trẻ chơi đóng vai với con rối .Cô đặt các con rối, cho trẻ chọn một con rối, cô hói trẻ đó là con gỉ?  Để trẻ trả lời .Cô có thể dạy trẻ đặt câu hỏi cho con rối của cô .Cho trẻ tiếp tục giao lưu với các bạn trong góc chơi.

     Khi trẻ đã bắt đầu tương tác trả lời các câu hỏi của cô, cô có thể dạy cho trẻ kể lại câu chuyện ngắn đơn giản. sử dụng tranh ảnh hay con rối để kể, cô yêu cầu trẻ kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ đơn giản.

     c. Hoạt động ngoài trời:

    Hoạt động ngoài trời là cơ hội giúp trẻ tự kỷ tiếp xúc với thế giới xung quanh, muốn tiếp xúc với thế giới xung quanh thì phải sử dụng đến các giác quan, nhưng đối với trẻ tự kỷ thường mất khả năng đầu vào của xử lý các giác quan nên tôi chú trọng phát triển cảm nhận các giác quan cho trẻ.

    Trước hết tôi chú trọng dạy cho cháu Minh Quang học cách nghe sử dụng các dấu hiệu để gia tăng sự chú ý của cháu.

    Ví dụ chạm vào tai để trẻ “Nghe" và chạm vào mắt để “Nhìn “.Những điều đó được nhắc đi nhắc lại hàng ngày. Tôi còn sử dụng các biện pháp để giao lưu với Minh Quang, động viên cháu khi cháu bắt chước nói. Cố gắng giao tiếp bằng mắt với cháu, chỉ cho cháu những vật đặc biệt ở môi trường bên ngoài. Nếu thấy Minh Quang đang nhìn cái gì đó, tôi luôn tận dụng cơ hội để nói với trẻ về cái đó và đưa vật đó vào tầm nhìn của cháu khi tôi nói. Tôi luôn cố gắng hiểu cái nhìn của cháu, trả lời cháu bằng cái nhìn thân thiện.

     Để thu hút sự chú ý của cháu, tôi luôn chỉ cho cháu thấy những điều mà các bạn thấy thích thú, chỉ cho cháu thấy những vật đặc biệt và nói thật đơn giản.

     d. Hoạt động chiều:

     Trẻ tự kỷ thường ít nói, ít thể hiện cảm xúc, cô giáo hỏi thường không trả lời, ít biểu hiện cảm xúc.Không thích hoạt động theo nhóm và cũng không thiết lập được mối quan hệ với bạn cùng tuổi, trẻ có thể nhại lời người khác nhưng ít khi hiểu hoặc chẳng hiểu ý nghĩa của lời nói. Hoạt động chiều là cơ hội cho trẻ tự kỷ được tham gia các hoạt động tập thể, hòa nhập cùng các bạn và tôi luôn động viên Minh Quang tham gia các trò chơi , giao lưu cùng với các bạn.  

    Khi Minh Quang thích chơi một trò chơi trong buổi hoạt động chiều, tôi luôn tận dụng để dạy cháu các từ thông qua trò chơi: (Ví dụ: lần nữa, nhảy lên) kèm với hành động. Khi Minh Quang hoạt động nhóm cùng các bạn hay chơi đồ chơi, tôi luôn giới thiệu hoặc giải thích riêng cho cháu hiểu bằng ngôn ngữ đơn giản và nhấn mạnh vào các từ đơn giản.

     Hoạt động chiều cũng là thời gian và cơ hội để tôi và các bạn trong lớp có những bài tập tương tác ngôn ngữ với Minh Quang, thông qua các câu hỏi ,các bạn trả lời và Minh Quang có thể bắt chươc và dần dần có những câu trả lời theo ngôn ngữ hiểu của bản thân cháu.

     Ngoài ra mỗi buổi chiều tôi đều giành cho cháu khoảng thời gian 15 phút để tập các bài tập phát triển ngôn ngữ riêng cho cháu dựa theo kế hoạch từng tháng và ghi nhật ký kết quả để có kế hoạch kết hợp cùng phụ huynh cháu Minh Quang luyện tập thêm cho cháu.

      e. Rèn kỹ năng sống cho trẻ tự kỷ:

    Ngoài việc học những kiến thức ở thế giới xung quanh, Minh Quang phải được rèn luyện về kỹ năng sống. Cháu chưa nhận thức được những nguy hiểm nên rèn luyện kỹ năng sống cho cháu là điều cần thiết.

    Rèn kỹ năng an toàn: Tôi luôn nhắc cháu không được cho tay vào ổ điện  ,  không nghịch dao , kéo..

    Rèn kỹ năng tự phục vụ: Tôi luôn tạo cơ hội cho cháu được tự phục vụ bản thân: tự rửa tay , lau mặt , tự cởi quần áo và mặc quần áo , tự xúc cơm …

    Rèn kỹ năng lễ giáo: Tôi luôn nhắc cháu chào cô, chào bố mẹ khi đến lớp, chào cô chào bạn khi ra về. Thời gian đầu tôi dạy trẻ khoanh tay chào cô, thời gian sau tôi dạy trẻ nói cả câu ‘Con chào cô “…Tôi còn dạy trẻ biết nói cảm ơn, xin lỗi khi làm bạn đau hay làm sai một điều gì đó .

      6. Biện pháp 6: Phối kết hợp với phụ huynh để can thiệp tại gia đình

      Có thể nói cha mẹ, những người thân trong gia đình là người thầy đầu tiên để trẻ học và bắt chước, trên cơ sở đó hình thành những biểu tượng về thế giới xung quanh.Vì vậy giáo dục gia đình là rất quan trọng, ảnh hưởng đến nhân cách của trẻ.

     Ở trường mầm non công tác phối hợp với gia đình là không thể thiếu.Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trẻ tự kỷ hòa nhập nói riêng, tôi đã luôn tạo được mối quan hệ gần gũi với gia đình trẻ.

     Khi con bị chẩn đoán mắc “hội chứng tự kỷ “, cha mẹ cháu Minh Quang vô cùng lo âu. Do vậy để trẻ tự kỷ hòa nhập môi trường bình thường, hòa nhập cộng đồng, tôi luôn động viên cha mẹ cháu Minh Quang cần can thiệp sớm bằng các phương pháp và cách thức điều trị trẻ tự kỷ khác nhau. Việc can thiệp này giúp bố mẹ Minh Quang có nhiều kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng, tài liệu, giúp phụ huynh bớt căng thẳng, băn khoăn trong việc giáo dục con tại nhà.

       Tôi luôn tìm hiểu nhu cầu và khả năng của cháu Minh Quang để phát hiện những khó khăn mà cháu gặp phải, sau đó qua tìm hiểu thông tin gia đình và nhà trường kết hợp với quan sát nên tôi đã xây dựng các mục tiêu ưu tiên cần can thiệp.

      Tôi giới thiệu với gia đình cháu Minh Quang những bài tập phát triển các lĩnh vực ngôn ngữ giao tiếp, tình cảm xã hội, tâm vận động, phát triển các giác quan, nâng cao sự chú ý. Phối kết hợp với giáo viên cùng lớp, tôi trao đổi với phụ huynh cháu Minh Quang để cháu tập các bài tập này ở nhà.

    Trao đổi với phụ huynh cháu Minh Quang về rèn luyện các kỹ năng tự phục vụ bản thân, kỹ năng vệ sinh cho trẻ tại nhà. Bố mẹ và các thành viên trong gia đình trẻ nên cùng thực hiện với trẻ các kỹ năng như: rửa tay, lau mặt, tự mặc quần áo, tự cởi quần áo, tự xúc cơm, tự đánh răng …

     Tôi tận dụng các buổi đón trả trẻ để trao đổi với phụ huynh về tình hình cháu Minh Quang trong ngày.Thông báo những nội dung học của cháu hàng tuần, hàng tháng, yêu cầu phụ huynh phối hợp rèn thêm cháu tại nhà. Thường xuyên ghi thông tin trong sổ nhật ký “Theo dõi trẻ tự kỷ” tại lớp.

     Với biện pháp này tôi nhận thấy phụ huynh cháu Minh Quang đã nhận thức được tầm quan trọng cuả việc giáo dục trẻ tự kỷ hòa nhập môi trường giáo dục bình thường, giúp trẻ phát triển hết khả năng. Phụ huynh ngoài việc cho con học tại lớp đã cho cháu tham gia các lớp học chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ và cháu Minh Quang đã có những chuyển biến rõ rệt về sức khỏe, nhận thức cũng như điều chỉnh hành vi.

     V. HIỆU QUẢ :

     Sau một năm áp dụng các biện pháp trên tôi đã thu được kết quả như sau:

 - Bản thân tôi và giáo viên cùng lớp đã có thêm kinh nghiệm về giáo dục trẻ tự kỷ hòa nhập

 -Trẻ biết lắng nghe và bước đầu biết giao tiếp với các bạn bằng ngôn ngữ ngắn, đơn giản

 - Trẻ đã biết bày tỏ nhu cầu của bản thân qua ngôn ngữ

 - Trẻ đã thích tham gia các hoạt động ở trường, ở lớp có ý thức, không còn chơi một mình, biết chơi cùng các bạn.

 - Trẻ biết tập thể dục, biết tô, vẽ dán, khi có sự hướng dẫn của cô.

 - Phụ huynh rất hào hứng cùng phối hợp với cô tham gia các bài tập cho trẻ, tạo điều kiện để trẻ tham gia các lớp giáo dục chuyên biệt cho trẻ tự kỷ.

C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

     I. KẾT LUẬN:

     Qua một năm thực hiện Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập cho trẻ tự kỷ tôi nhận thấy đây là một nhiệm vụ hết sức khó khăn của cha mẹ , cô giáo và các lực lượng khác trong cộng đồng .Chỉ có giáo dục trẻ tự kỷ hòa nhập trong môi trường chung thì trẻ tự kỷ mới có cơ hội để phát triển hết khả năng và phát huy hết tiềm lực học hỏi.

     II. NHỮNG NHẬN ĐỊNH CHUNG

     Đối với một giáo viên mầm non cần phải quan tâm đặc biệt đến tổ chức các hoạt động học, hoạt động hàng ngày của trẻ, giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi bằng tình thương, trách nhiệm kiên trì  để hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục trẻ tự kỷ” phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập” trong môi trường  mầm non, giúp trẻ phát triển toàn diện nhân cách như những đứa trẻ bình thường. Cần phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh của lớp để cùng có biện pháp tác động đến trẻ.

     III. BÀI HỌC KINH NGHIỆM

     Muốn có được kết quả phát triển tốt ở trẻ tự kỷ về ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập tôi đã rút ra bài học kinh nghiệm sau:

     - Yêu nghề, mến trẻ, tận tụy với công việc của mình, luôn kiên trì , tìm tòi các phương pháp, hình thức dạy trẻ phù hợp, có kết quả.

    - Đối xử công bằng giữa trẻ tự kỷ và trẻ khác

    - Cần hiểu rõ tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ và khả năng giao tiếp, hòa nhập cho trẻ tự kỷ để tạo cơ hội tốt cho trẻ tự kỷ phát triển bình thường.

    - Không ngừng học tập nâng cao nghiệp vụ sư phạm, sưu tầm các tài liệu có liên quan đến trẻ tự kỷ từ đó tìm ra các biện pháp phù hợp nhất để giáo dục trẻ tự kỷ tại lớp

    - Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa phụ huynh học sinh và nhà trường để nắm vững sự phát triển của trẻ để có những bổ sung và điều chỉnh thích hợp trong giáo dục trẻ tự kỷ phát triển ngôn ngữ và hòa nhập.

     IV. KIẾN NGHỊ:

    Mỗi giáo viên mầm non cần phải tự học hỏi, trang bị cho mình những kiến thức, kỹ năng trong việc tổ chức giáo dục trẻ tự kỷ phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và hòa nhập tốt trong mối trường giáo dục bình thường.

chỉ đạo của Quận ủy - HĐND - UBND

Thông báo

thời tiết các vùng

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

Bình chọn

Đánh giá thái độ tiếp công dân của cán bộ Một cửa quận