tin nổi bật

Trường Mầm non Hoa Hồng: Kinh nghiệm giáo dục hòa nhập cho trẻ tăng động giảm chú ý tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi
Ngày đăng 19/08/2019 | 16:34

Hiện nay, bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD) ở trẻ là một bệnh phổ biến trên toàn thế giới. Việt Nam cũng là quốc gia có nhiều trẻ mắc bệnh này. Lượng trẻ mắc bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD) ngày càng tăng. Theo các chuyên gia thần kinh, tăng động giảm chú ý (viết tắt là ADHD) thường xuất hiện ở trẻ nhỏ, độ tuổi để xác định chính xác nhất thông thường từ 3 đến 11 tuổi

ĐẶT VẤN ĐỀ

    Theo thống kê cứ 100 trẻ thì có từ 3 đến 5 trẻ mắc rối loạn này. Trẻ có xu hướng hiếu động quá mức dưới dạng đứng ngồi không yên, không có khả năng tập trung, thường xuyên giận dữ, bốc đồng, ăn nói bộp chộp theo kiểu "chưa hỏi đã nói, chưa gọi đã thưa". Chứng bệnh này thường khó phát hiện đánh giá và dễ bị nhầm lẫn với sự hiếu động ở trẻ, đôi khi cha mẹ lại nghĩ rằng đó là do con mình có tính cách mạnh mẽ, ương bướng khó bảo hơn so với đứa trẻ khác, mà không biết rằng đó là một chứng bệnh đang ngày càng phổ biến trong xã hội hiện nay. Rối loạn tăng động giảm chú ý nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, trước mắt là tác động đến mối quan hệ của trẻ với gia đình và mọi người xung quanh, ảnh hưởng đến khả năng học tập và hoạt động bình thường của trẻ hay làm việc gì đó nên sẽ ảnh hưởng đến tương lai sự nghiệp sau này. Đến tuổi trưởng thành nhiều em dễ nghiện game, nghiện cờ bạc, rối loạn hành vi vận động theo hướng tiêu cực, luôn dùng bạo lực để xử lý các vấn đề.

     Trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) có đặc điểm nổi bật: Chú ý nghèo nàn, hành vi tăng động, xung động. Hầu hết những trẻ có rối loạn này đều có thêm một loạt vấn đề khác nữa. Tiêu chuẩn cho mỗi chẩn đoán là có ít nhất 6 hành vi trong khoảng thời gian ít nhất 6 tháng.

     Để đưa ra chẩn đoán, vấn đề hành vi của trẻ phải xuất hiện trước 7 tuổi, có cả ở trường học cũng như ở nhà và tổn thiệt đáng kể về mặt chức năng. Nhiều trẻ có ADHD rất khó xác lập được quan hệ bạn bè với trẻ đồng đẳng. Chúng không nhận ra rằng những hành vi của chúng đã quấy rầy người khác và chúng cũng có thể có những hành vi phi xã hội. Chúng chỉ có thể hiểu điều đó khi được giảng giải song vẫn mắc sai lầm khi chuyển sự hiểu biết vào đời sống thực. Khoảng 25% số trẻ ADHD có khó học ở mức độ nhất định và rất nhiều trẻ trong số đó được đưa vào những trường đặc biệt do có những hành vi phá phách). Một số vấn đề (chứ không phải là tất cả) sẽ dịu đi khi cá nhân trưởng thành. Khoảng 40% số trẻ được chẩn đoán ADHD thì những vấn đề tiếp tục kéo dài sang tuổi thanh thiếu niên và khoảng 10% số trường hợp vẫn còn một vài triệu chứng với các mức độ khác nhau ở tuổi trưởng. Chính những điều này làm cản trở và giảm hiệu quả của việc chăm sóc, giáo dục và phát triển ở trẻ. Vì vậy, việc giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) là hết sức quan trọng và cần thiết để giúp trẻ phát triển hết khả năng và phát huy tiềm năng học hỏi.

     Ngày nay, giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) là một vấn đề quan trọng trong việc đào tạo thế hệ mầm non của đất nước. Thực tế trong thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, phòng Giáo dục và Đào tạo Quận, Thành phố Hà Nội rất quan tâm đến vấn đề này, đã phát hành các cuốn tài liệu, đăng bài viết trong các quyển tạp chí, tổ chức tập huấn chuyên đề nhằm hướng dẫn giáo viên cách giáo dục trẻ tang động giảm chú ý và học hòa nhập trong các trường mầm non. Đặc biệt trong  kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2018 - 2019 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận  và trường mầm non nơi tôi công tác đã đưa ra các phương hướng, kế hoạch và chỉ tiêu cụ thể về việc giáo dục trẻ khuyết tật  học và hòa nhập. Ngay từ đầu năm học, Ban giám hiệu trường đã chỉ đạo các lớp trong trường rà soát, báo cáo số lượng trẻ khuyết tật thể nhẹ - trong đó có trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD), hướng dẫn, chỉ đạo giáo viên lập hồ sơ theo dõi sự phát triển của trẻ, xây dựng mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục hòa nhập cụ thể, phù hợp với trẻ khuyết tật.

     Mặc dù được các cấp lãnh đạo và Ban giám hiệu nhà trường quan tâm chỉ đạo sát sao nhưng với tôi đây là một vấn đề rất nổi cộm, hết sức khó khăn. Bên cạnh khó khăn đó của bản thân thì trong thời gian đầu, phụ huynh trẻ mắc bệnh tăng động giảm chú ý( ADHD) còn không chấp nhận sự thật về căn bệnh của con mình, không phối hợp với cô giáo để tìm ra những phương pháp giáo dục tốt nhất cho trẻ.

     Là một giáo viên nhiệt huyết, yêu nghề mến trẻ, với mong muốn trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD) học tại lớp được chăm sóc và giáo dục một cách tốt nhất giúp trẻ phát triển nhân cách toàn diện như những học sinh bình thường khác. Tôi đã luôn băn khoăn, trăn trở, tìm ra các biện pháp thực hiện hiệu quả. Qua một năm tích cực nghiên cứu, áp dụng các biện pháp hữu hiệu, trẻ mắc bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD) đã phát triển, tiến bộ rõ rệt, các cháu khác trong lớp đã có những kỹ năng giúp đỡ bạn mình hòa nhập và học tập tốt hơn. Do đó tôi xin mạnh dạn trao đổi cùng chị em đồng nghiệp dưới dạng đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Kinh nghiệm giáo dục hòa nhập cho trẻ tăng động giảm chú ý tại lớp mẫu giáo lớn trong trường mầm non Hoa Hồng năm học 2018 - 2019”

    - Mục đích của đề tài:

    + Đánh giá thực trạng sự nhận thức, tương tác xã hội, giao tiếp xã hội, tính kiềm chế và khả năng tập trung chú ý của trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD) khi học hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường.

   + Tìm ra các biện pháp giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD) học hòa nhập trong môi trường giáo dục bình thường.

  - Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) lớp mẫu giáo nhỡ học hòa nhập.

  - Phạm vi áp dụng: Lớp mẫu giáo lớn A2 (lứa tuổi 5 - 6 tuổi) trong trường mầm non Hoa Hồng, năm học 2018 – 2019.

     GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

     I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN

     Trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) sẽ có biểu hiện thái quá về mặt vận động, trẻ thường không tập trung, không ngồi yên một chỗ. Bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD) nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng mức sẽ giúp trẻ phát triển tốt. Ngược lại, nếu không được điều trị, trẻ càng lớn càng trở nên hung hăng. Với tính khí như vậy, trẻ sẽ trở thành gánh nặng cho gia đình và không được suôn sẻ trong đời sống xã hội. “Tăng động giảm chú ý là một tình trạng bệnh lý, nhưng cũng là bệnh của não. Chúng ta biết rằng não thích nghi và thay đổi dựa trên các kích thích của môi trường, nơi nó được tiếp xúc lặp đi lặp lại”. Bệnh chỉ được xác định khi có tối thiểu 6 triệu chứng (hoặc hơn) và kéo dài liên tục trong 6 tháng. Ngoài ra, những biểu hiện này của bé xảy ra trong gia đình và trường học. 

     Triệu chứng của trẻ bị kém tập trung:

- Không chú ý chi tiết và hay phạm lỗi do lơ đễnh.

- Khó tập trung chú ý khi học và chơi.

- Thường có vẻ không nghe khi được nói trực tiếp.

- Không theo kịp và hoàn thành công việc.

- Khó tổ chức công việc.

- Tránh né, không thích làm việc cần tập trung trí tuệ.

- Thường làm mất đồ.

- Thường quên công việc hàng ngày.

- Thường bị phân tâm do kích thích bên ngoài.

     Triệu chứng của bé có bệnh tăng động:

- Cựa quậy bàn tay, chân hoặc ngọ ngoậy trên ghế.

- Thường đứng lên bỏ ghế lúc đang học tập.

- Chạy hoặc leo trèo khắp nơi không thích hợp.

- Khó chơi một cách yên ắng.

- Thường đi hoặc làm như đang ngồi trên lò xo.

- Thường nói quá nhiều.

     Triệu chứng của bé có tính bốc đồng

- Thốt ra câu trả lời trước khi chấm dứt câu hỏi

- Ít kiên nhẫn chờ đến phiên mình.

- Thường cắt ngang hoặc xâm lấn, áp đặt đối với người khác.

    Trẻ mắc bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD) ở tuổi chưa biết đi thường khóc suốt ngày và ngọ nguậy liên tục. Phần lớn trẻ bộc lộ hiếu động rõ hơn khi chúng bắt đầu biết đi (hơn 1 tuổi). Lúc đó, trẻ có một số đặc điểm mà nếu chú ý cha mẹ sẽ dễ dàng nhận ra như trẻ mất khả năng tập trung, trẻ định làm một việc rồi lại quên mất. Ví dụ: Trẻ định đi xuống sân chơi bỗng nhiên lại quẹo vào phòng khách hoặc đã xuống sân mà không nhớ ra ý định ban đầu của trẻ.

    Trẻ thiếu khả năng suy nghĩ trước khi hành động hoặc không nghĩ đến hậu quả của hành động. Chẳng hạn, trái banh lăn ra ngoài đường, trẻ lập tức phóng theo mà không cần quan sát xem có xe cộ chạy hay vật cản gì không. Ở nhà cũng như trong trường học, trẻ thường phá ngang, phá bĩnh. Vì lẽ đó, trẻ thường gặp phải tai nạn. Sự hiếu động này xảy ra liên tục và thái quá so với lứa tuổi của trẻ. Thường 2-4 tuổi, trẻ cũng rất hiếu động nhưng là sự phát triển bình thường, còn ở trẻ mắc bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD) thì những hành động thường không có mục đích, trẻ bồn chồn và không lúc nào yên. So với những trẻ bình thường, chúng gia tăng về tính chất cũng như số lượng hành động. Đó là bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý. Đây là một trong những rối loạn hay gặp nhất về tâm thần ở trẻ em, tuy nhiên dễ bị bỏ qua khi trẻ còn nhỏ do cha mẹ nhầm tưởng là trẻ hiếu động. Vì thấy chúng quá hiếu động so với trẻ bình thường khác. Chúng thường xuyên chạy nhảy vận động không ngừng, không biết mệt mỏi, chỉ trừ lúc ngủ có biểu hiện ngủ ít và khó ngủ hơn những trẻ khác ở trẻ trai hơn gái, với tỷ lệ khoảng 4 nam 1 nữ.

     Vì vậy, mỗi một trẻ mắc bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD)  khác nhau sẽ được tiến hành các phương pháp giáo dục khác nhau. Giáo dục trẻ mắc bênh ADHD là cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu về cuộc sống xung quanh áp dụng các biện pháp giúp trẻ hòa nhập trong lớp học, đồng thời áp dụng các phương pháp can thiệp hành vi không phù hợp. Từ đó, trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD) biết sống tích cực, có kỹ năng giao tiếp xã hội, phát triển ngôn ngữ, điều chỉnh hành vi phù hợp.

    Nội dung giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD) trong trường mầm non:

     - Giáo dục trẻ tham gia vào các bài tập thể dục sáng, thể dục tiết học với các vận động cơ bản theo chủ đề cùng bạn, có sự giúp đỡ của cô.

     - Giáo dục trẻ nhận biết và có 1 số hiểu biết cơ bản về thế giới xung quanh qua các chủ đề.

     - Giúp trẻ giao tiếp, hỗ trợ trẻ giao tiếp bằng hành động kết hợp nói từ, câu ngắn, không nên cưỡng bắt trẻ phải nói bằng được.

    - Hình thành ở trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân (ăn uống vệ sinh: rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, thực hiện ăn chín, uống sôi…). 

    - Hình thành ở trẻ kỹ năng điều chỉnh hành vi, các kỹ năng liên quan đến xúc cảm, tình cảm và tâm lý của trẻ xảy ra trong các thời điểm trong ngày.

      II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN

       1. Mô tả thực trạng:

- Trường mầm non nơi tôi công tác nằm trên địa bàn quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Năm học 2018 - 2019, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo lớn A2 5 - 6 tuổi. Lớp có 03 cô giáo,cả 3 cô đã tốt nghiệp Đại học Sư phạm Mầm non.

- Lớp tôi đang phụ trách có tổng số 53 cháu, trong đó có 21 cháu gái và 32 cháu trai, có 1 cháu trai mắc bệnh tăng động giảm chú ý ( ADHD): Cháu Nguyễn An Phú.

     Với thực trạng như trên trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn như sau:

      2. Thuận lợi :

   - Bản thân tôi là một giáo viên đã có nhiều năm kinh nghiệm,luôn nhiệt tình tâm huyết với nghề, ham học hỏi, trau dồi kiến thức, có trình độ nghiệp vụ, chuyên môn vững vàng.

   - Lớp rộng rãi, thoáng mát, cơ sở vật chất khang trang, sạch đẹp. Nhà trường đầu tư đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị tương đối đầy đủ cho cả cô và trẻ để phục vụ cho các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.

   - Hầu hết phụ huynh làm nghề kinh doanh, buôn bán và công nhân viên chức nhà nước... Phụ huynh của lớp rất nhiệt tình, quan tâm đến công tác chăm sóc - giáo dục trẻ; hiểu, thông cảm và chia sẻ với các hoạt động của cháu tăng động giảm chú ý tại lớp .  

  - Đối với trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD):

      + Thể chất: Sức khỏe phát triển bình thường thể hiện là trẻ khỏe mạnh và ăn uống đủ dinh dưỡng.

      + Kỹ năng vận động thô: Trẻ đi đứng, chạy nhảy, trèo lên cầu thang, bước chân luân phiên nhịp nhàng…

      + Kỹ năng vận động tinh: Có khả năng phối hợp tay, mắt, biết cầm bút vẽ, tô màu…

      + Kỹ năng nhận thức: Nghe - hiểu được lời của người lớn, biết và thực hiện được một số việc được giao…

     3. Khó khăn:

   - Bản thân tôi không được theo học chuyên ngành Giáo dục đặc biệt nên chưa có được nhiều kinh nghiệm về giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập trong môi trường giáo dục bình thường.

    - Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy, chăm sóc giáo dục trẻ được đầu tư đầy đủ, nhưng nhiều khi vẫn chưa đáp ứng đủ theo yêu cầu và điều kiện cho việc chăm sóc, giáo dục chuyên biệt trẻ tăng động giảm chú ý       (ADHD). Bên cạnh đó các tài liệu về giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường còn ít, nên giáo viên chúng tôi có ít tài liệu để tham khảo và học tập. Phụ huynh của cháu An Phú còn hạn chế về những kiến thức, kỹ năng cuộc sống - giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý, nên sự phối hợp cùng giáo viên để giáo dục cho trẻ ở nhà còn gặp nhiều khó khăn.

   - Đối với trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD):

+ Khó khăn khi tham gia cùng các trẻ khác

+ Cười không đúng lúc, đúng cách.

+ Thích chơi một mình, có phong cách lạ: Múa tay, chạy lung tung…

+ Ít kiên nhẫn chờ đến phiên mình.

+ Thường cắt ngang hoặc xâm lấn, áp đặt đối với người khác.

+ Giảm tập trung, không phản ứng với phương pháp giáo dục truyền thống.

+ Không phản ứng với lời nói của người khác

+ Khó khăn trong việc bày tỏ nhu cầu: Trẻ chưa có ngôn ngữ nói, khóc la hét khi không được đáp ứng nhu cầu.

+ Khó tập trung chú ý khi học và chơi.

+ Kỹ năng vận động thô và vận động tinh không phát triển đồng đều.     

     Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân tôi đã trăn trở suy nghĩ để tìm ra những biện pháp giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập. Bước đầu đã thu được những kết quả đáng khích lệ trên trẻ.

   Sau đây, tôi xin trình bày một số biện pháp mà tôi đã áp dụng có hiệu quả:

      III/ CÁC BIỆN PHÁP

     1. Biện Pháp 1: Tìm hiểu, đánh giá những đặc điểm của cháu An Phú (biểu hiện của bệnh tăng động giảm chú ý)

     Khi được phân công phụ trách lớp MGL A2, tôi đã tìm hiểu đặc điểm: Hoàn cảnh gia đình, tính cách, sức khỏe, sở trường, điểm mạnh, điểm yếu và năng khiếu của từng học sinh trong lớp. Đầu tiên là trao đổi với giáo viên lớp năm học trước và phụ huynh của từng học sinh để nắm được tình hình. Sau đó quan sát, gần gũi, trò chuyện với trẻ để hiểu hơn về trẻ. Cả 3 giáo viên lớp sau khi được phân công phụ trách lớp đã thống nhất với nhau về cách chăm sóc và giáo dục trẻ sao cho phù hợp. Sau khi tiếp xúc với các con học sinh trong thời gian ngắn cả ba giáo viên nhận thấy được sự phát triển đồng đều cả về tâm lý cũng như thể chất của học sinh. Nhưng từ đầu tháng 8 chúng tôi phát hiện có một cháu: Nguyễn An Phú có những biểu hiện bất thường. Chúng tôi đã quan sát và thấy được một số đặc điểm khác biệt:

+ Biểu hiện – vận động: Cười không đúng lúc, đúng cách, thích chơi một mình, có phong cách lạ: Múa tay, chạy lung tung, ít kiên nhẫn chờ đến phiên mình.

+ Giao tiếp: Khó khăn trong việc bày tỏ nhu cầu: Trẻ chưa có ngôn ngữ nói, khóc la hét khi không được đáp ứng nhu cầu. Không phản ứng với lời nói của người khác

+ Nhận thức: Khó tập trung chú ý khi học và chơi, Không hoàn thành việc được giao trái lại còn làm ngược.

     Qua đó, tôi đã tìm đọc tài liệu về những biểu hiện bất thường của cháu An Phú và biết được những biểu hiện đó là biểu hiện của bệnh tăng động giảm chú ý (ADHD). Tôi và các giáo viên cùng lớp đã tiến hành đánh giá mức độ nhận thức của trẻ tăng động giảm chú ý, xây dựng hệ thống các câu hỏi, đặt ra các tình huống, tổ chức một số hoạt động quan sát, lao động, dạo chơi, tham quan, trải nghiệm cho trẻ tăng động giảm chú ý tham gia. Thông qua kết quả của các hoạt động đó, giáo viên đã đánh giá được mức độ nhận thức những kỹ năng cơ bản của trẻ tăng động giảm chú ý, kết quả đánh giá được ghi vào bảng đánh giá riêng của trẻ.         

    Sau một thời gian ngắn, giáo viên lớp tích cực quan sát và tương đối hiểu rõ các đặc điểm khác biệt, biểu hiện chứng tăng động giảm chú ý ( ADHD) từ cháu An Phú. Từ đó tìm ra cách để giao tiếp, hướng trẻ thực hiện các yêu cầu của cô giáo và đó cũng là chìa khóa mở đường giúp cháu An Phú hòa nhập.

     KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ TĂNG ĐỘNG GIẢM CHÚ Ý CỦA TRẺ

Các tiêu chí đánh giá

Lời nói/ngôn ngữ/

giao tiếp

Kỹ năng

xã hội

Nhận thức

Sức khỏe/thể

chất/hành vi

Mức độ

N

V

N

V

N

V

N

S

Số lượng

11

3

5

15

16

2

15

10

Tỷ lệ %

78

22

33

67

88

12

60

40

 

      Căn cứ vào kết quả khảo sát đánh giá trẻ như trên tôi nhận thấy cháu An Phú lớp tôi mắc các rối loạn ở thể tăng động giảm chú ý. Tôi đã thông báo kết quả đánh giá này tới phụ huynh của cháu, góp ý với gia đình cho con đến cơ sở y tế uy tín, chất lượng để khám, chuẩn đoán chính xác căn bện của cháu; từ đó phối hợp với gia đình để có biện pháp chăm sóc - giáo dục phù hợp với trẻ.

     2. Biện pháp 2: Xây dựng mục tiêu cần đạt với riêng trẻ tăng động giảm chú ý.

    Với những đặc điểm khác biệt, những khó khăn của cháu An Phú, chúng tôi hiểu rằng cháu An Phú không thể đạt được như các bạn, vì vậy tôi đã xây dựng mục tiêu cần đạt cho riêng cháu An Phú.

     Vì trình độ nhận thức, kỹ năng tham gia các hoạt động của trẻ tăng động giảm chú ý không giống như trẻ bình thường. Nên mục tiêu, nội dung giáo dục đối với trẻ tăng động giảm chú ý phải được xây dựng riêng để đảm bảo phù hợp với trẻ. Vì vậy nên việc xây dựng kế hoạch ngay từ đầu năm học, sẽ giúp giáo viên chủ động hơn trong công việc của mình, định hướng công việc thực hiện đối với trẻ tăng động giảm chú ý.

     Căn cứ vào mức độ nhận thức, khả năng tham gia các hoạt động, mục tiêu và nội dung giáo dục trẻ theo độ tuổi (5 - 6 tuổi) trong năm học; tôi đã xây dựng mục tiêu, nội dung giáo dục dành riêng cho trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập tại lớp ngay từ đầu năm học.

      3. Biện pháp 3: Xây dựng môi trường lớp học thân thiện.

      Môi trường học thân thiện với trẻ là nơi thực hiện và tôn trọng quyền trẻ em; là môi trường học tập hòa nhập, nơi đó không hề có sự phân biệt đối xử, giúp trẻ sống hòa đồng; là môi trường giáo dục hiệu quả, tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện, trẻ cảm thấy thoải mái, hứng thú, giúp trẻ phát triển tự nhiên, lành mạnh trên cơ sở các mối quan hệ gần gũi, thân thiện và hợp tác: Giáo viên - giáo viên, giáo viên - trẻ, trẻ - trẻ, phụ huynh - nhà trường - cộng đồng. Môi trường học thân thiện là môi trường thân ái, thu hút trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tham gia bày tỏ ý kiến, ý kiến của trẻ được lắng nghe và tôn trọng. Từ đó giúp trẻ giải quyết những khó khăn vướng mắc cũng như đưa ra những định hướng nhằm giúp trẻ phát triển tốt hơn. Môi trường học thân thiện là môi trường xanh - sạch đẹp, nơi trẻ được bảo vệ, chăm sóc, an toàn”. Vậy muốn xây dựng lớp học thân thiện, tôi đã tập trung làm tốt các việc sau:

     3.1 Xây dựng môi trường vật chất:

    Môi trường vật chất trong trường, lớp mầm non chính là các đồ dùng, trang thiết bị phục vụ công tác chăm sóc, giáo dục của cô và trẻ. Ở trường mầm non, đồ dùng đồ chơi chính là sách giáo khoa của trẻ. Thông qua đó, trẻ dễ dàng nhận biết, phân biệt, khám phá thế giới xung quanh. Đặc biệt, nó còn quan trọng hơn nhiều đối với việc chăm sóc, giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý. Tuy nhiên, thực tế ở trong trường, lớp mầm non chưa có góc hoạt động và đồ dùng dành riêng cho trẻ tăng động giảm chú ý. Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi và các đồng nghiệp cùng lớp đã xây dựng các góc hoạt động, làm đồ dùng sáng tạo, thiết kế các mảng tường mở phù hợp với các chủ đề, nội dung giáo dục trẻ. Đặc biệt, chúng tôi lưu ý đến những hình ảnh mở để giúp trẻ tăng động giảm chú ý và tích cực tham gia các hoạt động.  

     Xây dựng nội quy của lớp học: Chúng tôi đã xây dựng nội quy cụ thể cho từng góc chơi.

Ví dụ:  

+ Góc “ Bé yêu văn học”  tôi đã dùng các ký hiệu hình ảnh để quy định trẻ không được xé sách truyện, không vẽ lên sách truyện…;

+ Góc xây dựng: Tôi đã dùng các ký hiệu hình ảnh để quy định số người tham gia chơi, không tranh giành đồ chơi, không chạy nhảy trong khi chơi, biết cất đồ chơi gọn ngàng…

+ Góc “Học tập” tôi dùng các ký hiệu hình ảnh để quy định số người tham gia chơi, không la hét, nói to, biết chơi cùng nhau và biết cất đồ chơi gọn gàng.... Ngoài ra: Tôi còn xây dựng các hình ảnh dán ở các khu vực khác trong và ngoài lớp để nhắc nhở trẻ biết tiết kiệm nước, khi lấy nước uống và không sờ vào ổ điện sẽ gây nguy hiểm cho trẻ.

     Bên cạnh việc xây dựng nội dung quy định của từng góc chơi, tôi còn xây dựng những góc mở, bài tập mở thật gần gũi, dễ hiểu để thu hút sự tham gia của cháu Nguyễn An Phú.

     Để thu hút được sự tham gia của trẻ trong các góc chơi, tôi đã tận dụng các nguyên vật liệu đã qua sử dụng để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo nhằm phục vụ các hoạt động giáo dục và trang trí môi trường học tập của lớp. 

     Với việc xây dựng nội quy lớp học bằng những hình ảnh, ký hiệu đơn giản, cụ thể, dễ hiểu đã giúp cháu Nguyễn An Phú dễ dàng thực hiện theo. Qua đó, góp phần vào việc định hình và xây dựng những hành vi mong đợi ở trẻ.

     Lớp học được trang trí đẹp với nhiều đồ dùng, đồ chơi sáng tạo, nhiều góc mở tại các góc chơi giúp cho cháu An Phú lớp tôi rất ham thích đến lớp, biết các hoạt động của mình trong ngày và thực hiện theo đúng lịch các ngày trong tuần. Cháu biết chơi ngoan và thực hiện đúng nội quy góc chơi, chơi đoàn kết, phối hợp chơi nhịp nhàng với các bạn trong nhóm. Chính vì vậy việc tiếp thu kiến thức của cháu cũng dễ dàng và đạt hiệu quả cao hơn.

     3.2 Xây dựng môi trường tinh thần:

     Là người trực tiếp chăm sóc và giáo dục bé Nguyễn An Phú nên tôi luôn tạo điều kiện để cháu tham gia môi trường giáo dục thân thiện nhất. Cháu sẽ cảm thấy vui vẻ, thoải mái và an toàn, giúp cháu phát huy được mặt mạnh và nhanh chóng hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường. Chính vì vậy, trong năm qua tôi đã tiến hành một số việc sau:

     a. Tiếp nhận trẻ tăng động giảm chú ý, tìm hiểu về trẻ tăng động giảm chú ý  thông qua giáo viên lớp mẫu giáo lớn:

     Tôi đặc biệt quan tâm đến cháu Nguyễn An Phú là trẻ tăng động giảm chú ý của lớp tôi. Ngay từ lần đầu tiên tiếp xúc tôi đã có ấn tượng với cháu. Tôi quan tâm đến sức khỏe, nhận thức, hành vi của cháu. Qua trò chuyện với cô giáo lớp nhà trẻ năm trước cháu An Phú đã học, tôi đã hiểu thêm về cháu để tiếp tục có những biện pháp giáo dục giúp cháu sớm hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường.

     b. Xây dựng tập thể lớp tốt biết đoàn kết, yêu thương và giúp đỡ bạn

     Tôi luôn tạo điều kiện để cho cháu An Phú được vui chơi hòa nhập với các bạn trong lớp. Khi đó cháu sẽ được hoạt động nhóm, vui chơi với bạn tạo ra mối liên hệ tình bạn, mối giao tiếp với các bạn khác, giúp cháu phát triển ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp xã hội.

     Tôi luôn nhắc nhở và khích lệ các trẻ trong lớp gần gũi với bạn, thường xuyên rủ bạn chơi cùng, không may bị bạn làm đau cũng không giận, không buồn.

     Ngoài các giờ hoạt động ngoài trời, tôi còn tổ chức cho cháu An Phú với các bạn tại lớp được vui chơi tại các nơi công cộng. Tôi cho trẻ đi dạo, đi tham quan giúp trẻ được làm quen với môi trường nơi công cộng, dạy trẻ có hành vi ứng xử phù hợp như để đồ vật đúng chỗ, vứt rác đúng nơi quy định. Đồng thời tôi cho trẻ xây dựng mối quan hệ giúp đỡ bạn, tránh bắt nạt và xa lánh đối với bạn kém may mắn hơn mình.

     c) Xây dựng mối quan hệ giữa cô và trẻ:

      Trẻ tăng động giảm chú ý khóc suốt ngày và ngọ nguậy liên tục; hoặc trẻ mất khả năng tập trung hay sự tập trung này lại thiếu mạch lạc, thiếu nhất quán; trẻ thiếu khả năng suy nghĩ trước khi hành động, các hành động thường không có mục đích; trẻ bồn chồn và thường không lúc nào yên. Khi trẻ đi học, kết quả học tập của trẻ ngày càng sa sút, nên dễ bị coi là học sinh cá biệt. Trong đầu trẻ thường xuyên xuất hiện những ý tưởng nào đó, thường là những ý tưởng khó tin nhất. Nhưng hành động của nó lại vượt trước ý nghĩ và đứa trẻ lao vào làm một cái gì đó mà không suy tính hết. Từ đó nảy sinh các hành động "côn đồ" làm cha mẹ và thày cô không chịu nổi. Ngoài ra, trẻ rất hay đánh nhau, bởi chúng thường nói những điều không được suy nghĩ cẩn thận, xúc phạm đến bạn cùng trang lứa - đứa trẻ nói trước, sau mới suy nghĩ. Nguyên nhân gây lộn cũng có thể khác, chẳng hạn những bé quá năng động này cố tiến tới vai trò thủ lĩnh, nhưng ý tưởng của chúng không thu hút và không nhận được sự ủng hộ của bạn bè. Bởi vậy theo thời gian, trẻ sẽ chỉ còn lại một mình vì không ai muốn kết bạn với nó.

    Do đó muốn trẻ tăng động giảm chú ý nhanh chóng hòa nhập tôi đã:

     Tìm hiểu sở thích:

     Tôi luôn quan sát để tìm hiểu sở thích, thói quen của cháu An Phú: Cháu thích ăn gì? Ghét ăn gì? Cháu thích đồ chơi, đồ dùng gì? Hoạt động nào của lớp mà cháu thích tham gia nhất?… Từ đó tạo ra các tình huống để thu hút sự chú ý của cháu đồng thời vận dụng các phương pháp dạy học một cách khéo léo nhất để giúp cháu học tập tốt nhất.

     Gần gũi, khuyên bảo:

     Tôi luôn gần gũi với cháu An Phú để cháu có cảm giác cô là mẹ, là người thân, không có cảm giác hụt hẫng, bị bỏ rơi mà tìm thấy ở cô giáo sự tin cậy, lễ phép, lòng yêu thương và kính trọng. Từ đó giúp cháu tự tin hơn trong học tập và giao tiếp. Khi cháu An Phú có những hành động không đúng như: Đánh bạn, đẩy bạn ngã hay làm đau bạn, vứt đồ chơi, làm việc theo ý thích, không tuân thủ các quy tắc, nội quy trong lớp. Tôi sẽ tìm hiểu nguyên nhân để có cách xử lý phù hợp để trẻ không cảm thấy bất mãn và bị bỏ rơi. Bên cạnh đó, tôi luôn dành thời gian gần gũi, trò chuyện, giảng giải để cháu An Phú hiểu được việc làm, hành vi và hành động của mình là chưa đúng để cháu bình tĩnh lại và điều chỉnh hành vi một cách phù hợp.

      Khi cháu An Phú tham gia vào các hoạt động tôi luôn bồi dưỡng, bổ sung các kiến thức mà cháu tiếp thu chậm cũng như những kiến thức mà cháu còn chưa tiếp thu được. Trong quá trình An Phú tham gia vào các hoạt động tại lớp tôi luôn quan tâm, bao quát, khuyến khích kịp thời để cháu tiếp thu bài tốt nhất, nhanh chóng hòa nhập với môi trường học tập bình thường. Ngoài ra tôi còn có những phần thưởng nhỏ để khuyến khích khi cháu trở nên ngoan hơn hay hòa đồng với các bạn hơn.

    Tôi hiểu nhiều hơn về cháu An Phú. Vì vậy các biện pháp tác động đến cháu đạt hiệu quả cao. Cháu An Phú đã biết yêu quý cô giáo và các bạn, có lời nói, hành động việc làm phù hợp hơn khi chơi với bạn, thích được đến lớp học để chơi và học cùng các bạn. Các bạn trong lớp có cái nhìn thân ái, gần gũi, đồng cảm giúp đỡ bạn An Phú trong học tập hay trong các hoạt động khác của lớp để nhật khắc phục bớt những khó khăn trong sinh hoạt, trong giao tiếp. Phục hồi các chức năng, khả năng giao tiếp và khả năng học tập để nhanh chóng hòa nhập với các bạn với môi trường học tập bình thường.

     3.3 Rèn kỹ năng sống cho trẻ tăng động giảm chú ý ( ADHD).

     Ngoài việc học và lĩnh hội những kiến thức về thế giới xung quanh, Cháu An Phú còn rất cần được rèn luyện về kỹ năng sống. Đây là một môn học đặc thù trong trường chuyên biệt. Cháu An Phú chưa có kỹ năng tự phục vụ như lau mặt, lau miệng, rửa tay bằng xà phòng, đi vệ sinh đúng nơi quy định, lấy, sử dụng và cất các đồ dùng đồ chơi trong lớp, hoạc tập và vui chơi theo tổ nhóm, cá nhân, chưa hiểu những qui định về kỹ năng giao tiếp ứng xử trong xã hội. Một vấn đề quan trọng nữa là cháu An Phú chưa nhận biết được sự nguy hiểm nên có thể có những hành động như sử dụng kéo, cho tay vào ổ điện... ảnh hưởng đến an toàn của bản thân. Do đó, việc rèn luyện kỹ năng sống ở mức độ cơ bản này đối với Bách là điều bắt buộc phải có.

     Rèn kỹ năng bảo vệ an toàn: Tôi luôn nhắc trẻ không được cho tay vào ổ điện, sờ tay vào nước nóng, không chơi với dao, kéo, hướng dẫn trẻ một vài thao tác đơn giản của việc tắt mở công tắc điện

     Rèn kỹ năng tự phục vụ: Tôi luôn tạo điều kiện cho cháu Phú được tự phục vụ bản thân như: Tự lau mặt, rửa tay, tự xúc ăn, tự đi vệ sinh đúng nơi quy định, tự mặc quần, tự đi tất thông qua hình ảnh như các bước rửa tay đúng cách, cách ngồi vào bồn đi vệ sinh…

     Rèn luyện kỹ năng lễ giáo: Tôi luôn giáo dục cháu Phú biết chào cô, bố mẹ khi đi đến lớp, chào cô và các bạn khi ra về. Thời gian đầu năm cháu Phú chưa biết nói, tôi hướng dẫn cháu sử dụng tay để chào, cả năm tôi dạy trẻ nói từng từ để tạo thành câu “Con chào cô, tôi chào các bạn”. Ngoài ra tôi còn dạy trẻ biết cảm ơn khi có người khác giúp đỡ, biết xin lỗi khi làm bạn đau hay làm sai một việc gì đó.

     Kích thích giác quan: Trẻ tăng động giảm chú ý mất khả năng xử lý thông tin đầu vào của giác quan. Sự mất khả năng này có thể xảy ra ở một hay cả năm giác quan hoặc mất khả năng ở một hoặc nhiều hệ thống trên. Do vậy tùy vào khả năng của bé Phú mà tôi tạo điều kiện để giú cháu Phú dần dần tiến đến chức năng cảm nhận bình thường như:

+ Để phát triển xúc giác tôi cho trẻ vẽ, nặn, chơi với cát, làm quen với màu nước, nguyên liệu khác nhau trong tạo hình: giấy màu, vải vụn, hột hạt…

+ Để phát triển thính giác tôi cho trẻ lắng nghe các bản nhạc, chơi các trò chơi âm nhạc, hay nâng cao khả năng nghe nhạc nhằm giúp trẻ hát, vận động phù hợp theo giai điệu, lời bài hát….

  + Để kích thích khứu giác, vị giác: Tôi luôn hỏi trẻ trong giờ ăn các con thấy thức ăn có ngon không? Mùi vị của nó như thế nào? Hay khi cho trẻ uống sữa tôi hỏi trẻ: Con thấy sữa có vị gì? Sữa có thơm không? Tôi luôn động viên trẻ trả lời. Nếu trẻ không trả lời được tôi gợi ý câu trả lời. Nếu trẻ trả lời đúng, tôi động viên khen thưởng trẻ.  Bên cạnh đó, tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ nói về vị của các loại đồ ăn thức uống mà trẻ đã được nếm: Chua, cay, mặn, ngọt, đắng… qua đó giáo dục trẻ những loại đồ ăn thức uống gì tốt cho sức khỏe và không tốt cho sức khỏe.

     Trong quá trình rèn kỹ năng sống cho cháu Phú tôi nhận thấy cháu Phú đã có tiến bộ rất nhiều. Cháu đã biết tránh xa những vật nguy hiểm, không an toàn; biết tự phục vụ bản thân, ngoan và lễ phép, các giác quan của trẻ đã dần dần tiến đến chức năng cảm nhận bình thường.

      3.4 Tổ chức các hoạt động tập thể

     Tổ chức các hoạt động tập thể trong trường mầm non là tổ chức cho trẻ trong các ngày hội các ngày lễ; các hoạt động giao lưu, thăm quan, tổ chức sinh nhật, các buổi văn nghệ, các trò chơi dân gian nhằm tạo cho trẻ tăng động giảm chú ý có một sân chơi bổ ích, giao lưu với các bạn và tăng cường sự tham gia của trẻ, giáo dực trẻ kỹ năng tự giải quyết vấn đề.

     Đối với các ngày lễ hội tôi quan tâm tạo điều kiện cho trẻ được giao lưu với các bạn trong trường, trong lớp tạo tâm thế vui vẻ, phấn khởi, hào hứng cho trẻ tham gia.

     Đối với các hoạt động giao lưu, thăm quan, tôi thực hiện đúng theo sự hướng dẫn, chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận: Giáo viên sẽ lựa chọn một trong ba hoạt động để tổ chức cho trẻ: giao lưu hoặc lao động tự phục vụ hoặc đi thăm quan, dã ngoại 1 lần/ 1 tuần thay cho thời gian tổ chức hoạt động ngoài trời, hoạt động góc. Vì vậy tôi tích cực liên hệ với giáo viên các khối, lớp khác trong trường cho trẻ được giao lưu với nhau thông qua các trò chơi vận động.

     Qua việc tổ chức các hoạt động tập thể tôi thấy cháu Phú lớp tôi ngày càng bình tĩnh, tự tin, thoải mái, vui vẻ hơn trong giao tiếp với cô và các bạn. Khả năng giao tiếp, điều chỉnh hành vi của bé đã được cải thiện rất nhiều.

     4. Biện pháp 4: Quan tâm giáo dục trẻ trong thời gian tổ chức các hoạt động học.

     Hoạt động học là hoạt động có tính nhận thức cao, thông qua hoạt động học đã cung cấp cho trẻ tri thức, kỹ năng giúp trẻ tăng động giảm chú ý phát triển khả năng, tiềm năng học hỏi tốt nhất. Chính vì vậy, giáo viên mầm non phải nghiêm túc thực hiện theo chương trình quy định.

     Nếu quan sát chúng ta sẽ nhận thấy trẻ tăng động giảm chú ý có những đặc điểm biểu hiện ra bên ngoài khác so với trẻ bình thường. Vì những đặc điểm khác thường đó nên trẻ tăng động giảm chú ý gặp nhiều khó khăn trong học tập và học hòa nhập. Hiểu được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động học cho trẻ, tôi và các giáo viên tại lớp đã luôn ý thức cần phải tổ chức tốt hoạt động học cho trẻ theo đúng kế hoạch đã xây dựng để giúp trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường.

     Để tổ chức tốt hoạt động học cho trẻ tăng động giảm chú ý, chúng tôi đã thiết kế các giáo án, các nhóm hoạt động phát triển các phương pháp giáo dục chuyên biệt phù hợp với trẻ tăng động giảm chú ý. Các bài học, các nhóm hoạt động phát triển này được thiết kế theo thứ tự ưu tiên dựa trên những vấn đề mà trẻ tăng động giảm chú ý gặp nhiều khó khăn đến những vấn đề mà trẻ gặp hơn trong xã hội nhằm từng bước, từng bước giúp trẻ tăng động giảm chú ý rút ngắn khoảng cách với trẻ bình thường, đưa trẻ tăng động hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường, hòa nhập cộng đồng.

     4.1 Hoạt động thể dục:

     Vì trẻ tăng động giảm chú ý tham gia các vận động cơ bản còn gặp nhiều khó khăn so với các bạn. Căn cứ vào sự phát triển của trẻ tôi đã hạ mức yêu cầu xuống để giúp trẻ vận động dễ dàng, hiệu quả hơn.

     Ví dụ: Bài tập “Tung và bắt bóng với người đối diện”: Với trẻ bình thường việc tung và bắt bóng với người đối diện khoảng cách sẽ là 3 – 3,5m. Với cháu Phú tôi để khoảng cách tung và bắt bóng sẽ là 2 – 2,5m. Cháu có thể di chuyển ra khỏi vị trí sao cho bắt được bóng , thời gian sau khi cháu Phú đã thành thạo hơn tôi tăng dần khoảng cách tung và bắt bóng lên 3m.

     Ví dụ:  Bài tập “Ném trúng đích nằm ngang” và “Ném trúng đích đứng”. Với trẻ bình thường từ vạch chuẩn đến đích khoẳng cách là 1,5 m. Với cháu Phú tôi thu hẹp khoảng cách từ vạch chuẩn đến đích là 1m.

     Trong quá trình tập luyện tôi luôn động viên, khuyến khích cháu tham gia hoạt động. Với những hoạt động cháu còn khó khăn tôi tập cùng cháu để giúp cháu tự tin, mạnh dạn tham gia hoạt động.

     Bên cạnh đó, tôi luôn sưu tầm, lồng ghép, cho trẻ chơi các trò chơi phát triển thể chất giúp trẻ có cơ hội được vận động, lĩnh hội, khắc sâu và bổ trợ cho các vận động vừa học như: Đánh gôn, lắc bóng…

     4.2 Hoạt động tạo hình.

      Đối với trẻ ADHD đây là một hoạt động sáng tạo, dễ thực hiện, phát huy khả năng tự do, trí tưởng tượng của trẻ. Thông qua hoạt động tạo hình trẻ có thể nâng cao vận động tinh, khả năng phối hợp tay và mắt, giúp trẻ từng bước làm chủ các vận động kỹ xảo và các thao tác tinh tế khác. Ngoài ra hoạt động này giúp trẻ rèn luyện khả năng tập trung chú ý cao, làm chủ các hành vi một cách có ý thức. Khi trẻ ADHD tham gia hoạt động tạo hình có thể cho trẻ làm theo từng thao tác nhỏ. Thời gian học tập cần ngắn, nội dung học được lặp đi, lặp lại theo nhiều cách khác nhau và được liên hệ với những gì mà trẻ biết. Cần khuyến khích trẻ vận dụng các kỹ năng đã học vào các tình huống mới, giúp trẻ hiểu được vì sao chọn cái này mà không chọn cái kia.

      Ví dụ với đề tài “Vẽ bông hoa”: Cô chia làm 10 bước nhỏ và hướng dẫn trẻ như sau: Chấm hai chấm ngang tờ giấy, yêu cầu trẻ nối để làm mặt đất. Từ mặt đất chấm 2 đầu và yêu cầu nối vừa nói vừa thao tác trên giấy làm thân hoa, vẽ nét tròn làm nhụy, nét xiên làm cánh hoa đồng tiền, 1 cánh hoa, 2-3-4 cánh hoa (chọn nét xiên vẽ cánh hoa vì sự tập trung kém và cân đối khoảng cách khó đối với trẻ ) vẽ 1 lá, 2 lá , tô màu nhị hoa, cánh hoa, lá…Từng bước nhỏ cần hướng dẫn kỹ và thực hành nhiều.

     4.3 Hoạt  động khám phá

     Khám phá khoa học và khám phá xã hội không chỉ là kiến thức mà còn là quá trình hay là con đường tìm hiểu, khám phá thế giới. Trẻ tích cực tham gia các hoạt động thăm dò, tìm hiểu thế giới tự nhiên, xã hội qua việc cảm nhận các giác quan. Sau đó trẻ sẽ dự đoán, suy luận, phân loại, so sánh để khám phá thế giới.

     Nhưng ở trẻ ADHD “mất khả năng xử lý thông tin đầu vào” hay nói cách khác là “chức năng cảm nhận trong cơ thể có sự bất thường”. Do đó tùy vào nhận thức và khả năng của trẻ ADHD mà tôi đã hạ thấp yêu cầu xuống để giúp trẻ có thể khám phá thế giới từ chi tiết cụ thể trước sau đó mới mở rộng yêu cầu khám phá rộng hơn.

      Ví dụ trong chủ đề: “ Thế giới thực vật”. Đối với trẻ bình thường tôi cho trẻ khám phá theo từng tuần phù hợp với chủ đề như khám phá các loại quả có 1 hạt, quả có nhiều múi, quả mọc thành chùm, sự nảy mầm của hạt đỗ... Đối với trẻ ADHD tôi hạ thấp yêu cầu tôi cho trẻ khám phá những loại quả bé thường gặp, được ăn và tiếp xúc như: quả cam, nhãn, xoài, dưa hấu.

     Trong quá trình khám phá tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ khám phá những nét đặc trưng của các đồ vât, các con vật, các sự vật hiện tượng bằng cách sử dụng tất cả các giác quan một cách thích hợp và làm một số thí nghiệm nhỏ cho trẻ được lĩnh hội và trải nghiệm. Trẻ được quan sát, xem xét phỏng đoán các sự vật hiện tượng xung quanh. Tôi sử dụng các câu hỏi gợi mở đặc biệt để giúp trẻ phát triển suy nghĩ, phát triển tư duy và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.

     4.4 Hoạt động hình thành các biểu tượng toán.

     Những biểu tượng ban đầu về toán của trẻ xuất hiện thông qua các trải nghiệm hằng ngày trong môi trường học tập phong phú và hấp dẫn. Khi cho trẻ tham gia vào việc làm quen với các khái niệm toán, tôi đã lựa chọn những hoạt động phù hợp với khả năng và sở thích riêng của trẻ trong lớp. Đối với trẻ bình thường toán cũng là một hoạt động khó đòi hỏi tư duy cao. Với trẻ ADHD khả năng nhận thức và tư duy còn gặp nhiều khó khăn nên là một giáo viên tôi đã hạ thấp các kiến thức,  kỹ năng để trẻ có thể đạt được những kiến thức, kỹ năng mà tôi mong muốn.

      Ví dụ ở hoạt động toán “Dạy trẻ đếm trên đối tượng trong phạm vi 10”.

* Đối với trẻ bình thường tôi yêu cầu:

- Kiến thức:

+ Trẻ biết đếm đến 10, nhận biết các nhóm có số lượng là 10

- Kỹ năng:

+ Trẻ có kỹ năng đếm: Chỉ tay lần lượt vào các đối tượng và đếm từ trái sang phải, mỗi đối tượng đọc từ 1 số theo thứ tự từ 1đến 10

+ Trẻ có kỹ năng xếp tương ứng 1 - 1

+ Trẻ có kỹ năng khoanh tròn, gắn tranh theo yêu cầu của cô.

* Đối với trẻ tự kỷ tôi hạ yêu cầu phù với trẻ:

- Kiến thức: Trẻ biết đếm đến 5

- Kỹ năng: Trẻ có kỹ năng đếm (chỉ tay lần lượt vào các đối tượng và đếm từ trái sang phải, mỗi đối tượng đọc từ 1 số theo thứ tự từ 1 đến 5)

      Tôi luôn tận dụng các cơ hội cho trẻ ADHD đếm: Đếm các đối tượng được xếp thành dãy sao cho không bỏ sót hay trùng lắp đối tượng. Tôi còn cho trẻ đếm các ngón tay của mình, đếm số hột hạt vừa xâu được, đếm số kẹo vừa được chia, đếm số các bạn trong nhóm, tổ…Ngoài đếm ra tôi luôn tạo cơ hội cho trẻ được rèn luyện thêm các kỹ năng toán khác. Tôi kết hợp cả lời nói và các thao tác toán cụ thể để hướng dẫn cho trẻ một cách cụ thể, khi cần có thể làm cùng với trẻ.

     4.5 Hoạt động làm quen với văn học.

     Do trẻ ADHD có khả năng ghi nhớ máy móc hơn là nhớ ý nên việc dạy trẻ đọc thơ, kể chuyện, đọc đồng dao, ca dao, tục ngữ cho trẻ nghe là rất cần thiết. Với những âm điệu, vần điệu, từ ngữ đơn giản tươi sáng và dễ hiểu của các bài thơ, đồng dao sẽ giúp trẻ dễ tiếp thu hơn.

Ví dụ Bài thơ “ Tết đang vào nhà”. Đối với trẻ bình thường, yêu cầu trẻ thuộc và biết ngắt đúng nhịp để thể hiện nội dung bài thơ, biết đọc diễn cảm bài thơ. Khi đã thuộc, trẻ biết thể hiện cảm xúc khi đọc thơ. Đối với trẻ ADHD, tôi yêu cầu trẻ biết đọc thơ cùng các bạn, thuộc bài thơ trong khả năng của trẻ. Sau khi trẻ đã thuộc bài thơ, tôi khuyến khích trẻ đọc diễn cảm và động viên trẻ lên biểu diễn đọc thơ cùng các bạn.

Trong quá trình tổ chức hoạt động làm quen văn học, tôi luôn giao tiếp bằng mắt với trẻ, lắng nghe những gì trẻ nói, khuyến khích trẻ nói, đọc, kể để phát triển ngôn ngữ của trẻ.

     4.6 Hoạt động giáo dục âm nhạc.

     Đây là hoạt động hướng tới việc giảm bớt các hành vi bất lợi, tăng cường các công tác xã hội cho trẻ. Âm nhạc lôi cuốn vì nó vượt qua ngôn ngữ, là một cách dẫn đến thế giới cảm xúc, tình cảm được cho là thế giới lạ lùng của trẻ tự kỷ. Trẻ ADHD được thưởng thức âm nhạc một cách đơn giản nhất. Âm nhạc trong giờ hoạt động giúp trẻ thư giãn, tự do, sáng tạo với các động tác hình thể theo nhịp điệu, học ngôn ngữ qua âm nhạc, chơi trò chơi âm nhạc nên trong giờ hoạt động âm nhạc, tôi khuyến khích trẻ hát và vận động theo nhạc để phát triển tai nghe nhạc và khả năng cảm thụ âm nhạc cho trẻ.

     Trẻ ADHD luôn hứng thú với các tiết học, có ý thức trả lời khi cô gọi lên. Ngôn ngữ, sự tập trung chú ý của trẻ cũng được cải thiện rất nhiều. Trẻ đã có nhiều kết quả học tập biến chuyển thích đến lớp, không sợ đi học, đó là những năm đầu đời của các con nên những biểu hiện như vậy là tích cực.

     Tôi đã xây dựng được các giáo án mang lại hiệu quả cao khi dạy trẻ lớp MGL A2 nói chung và cháu An Phú nói riêng.

     5. Biện pháp 5: Quan tâm trẻ mọi lúc, mọi nơi.

      Mỗi trẻ ADHD là một cá nhân có năng lực, nhu cầu và cách thể hiện hành vi riêng của mình. Bởi vậy, cô giáo phải là người  thầy, người mẹ, người bạn thân thiết luôn quan tâm, chăm sóc trẻ mọi lúc, mọi nơi để tạo điều kiện cho trẻ nhanh chóng được hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường, hòa nhập xã hội. Chính vì vậy, tôi đã quan tâm trẻ ADHD trong hoạt động sinh hoạt một ngày như sau:

     * Giờ đón, trả trẻ - chơi tự do:

     Giờ đón trẻ là lúc cô cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đến trường. Tôi đã sử dụng, tận dụng triệt để các biện pháp giao tiếp mắt-mắt, nhận biết và diễn tả cảm xúc, chào hỏi để gần gũi, tác động tới trẻ.

     * Giờ tập thể dục sáng:

     Cháu An Phú gặp khó khăn về vận động, cũng như việc phối hợp các vận động. Việc cho cháu tham gia vào các hoạt động, các bài tập thể duc sáng không những giúp cho sự vận động của cơ thể bé Phú dễ dàng hơn, hiệu quả hơn mà còn hỗ trợ giác quan định hướng về không gian và ý thức về cơ thể. Bởi vậy, trong giờ thể dục sáng, tôi đã sử dụng các bài tập cho Phú cùng cả lớp tập: Tập làm chú bộ đội, bắt chước cách đi của các con vật, nhà thám hiểm. Trong quá trình bé Phú tập, tôi luôn khuyến khích, động viên để trẻ tập tốt hơn trong các lần sau.

     * Giờ hoạt động ngoài trời:

      Hoạt động ngoài trời giúp trẻ ADHD tiếp xúc với thế giới xung quanh. Muốn tiếp xúc được với thế giới xung quanh thì trẻ phải sử dụng hệ thống các giác quan. Nhưng ở trẻ ADHD mất khả năng xử lý thông tin đầu vào của các giác quan. Sự mất khả năng này có thể xảy ra ở một hay cả ở năm giác quan hoặc mất khả năng ở một hoặc nhiều hệ thống. Do vậy, khi cho trẻ ADHD tham gia hoạt động ngoài trời, tôi đã thiết kế một số hoạt động giúp trẻ dần tiến đến chức năng cảm nhận bình thường để tri giác các sự vật.

          - Chơi với cát

          - Bắt chước tiếng kêu của các con vật

          - Hút chất lỏng

          - Trời mưa

          - Quan sát và chăm sóc các loại cây, rau trong vườn trường

     * Giờ hoạt động góc:

      Phú thường gặp khó khăn trong việc tập trung: Không chú ý chi tiết và hay phạm lỗi do lơ đễnh, khó tập trung chú ý khi chơi, không theo kịp và hoàn thành công việc, khó tổ chức công việc, tránh né, không thích làm việc cần tập trung trí tuệ, hay làm mất đồ, hay bị phân tâm do kích thích bên ngoài. Trong hoạt động góc, giáo viên luôn tạo điều kiện và quan tâm tới hành vi, tính cách của trẻ để hướng trẻ vào góc chơi cho phù hợp và theo sở thích của trẻ. Tuy nhiên với trẻ ADHD thì rất khó vì trẻ luôn cựa quậy bàn tay, chân hoặc ngọ ngoậy trên ghế, chạy hoặc leo trèo khắp nơi không thích hợp, khó chơi một cách yên ắng, thường đi hoặc làm như đang ngồi trên lò xo, thường nói quá nhiều. Ngoài ra trẻ ADHD còn có tính bốc đồng thốt ra câu trả lời trước khi chấm dứt câu hỏi, ít kiên nhẫn chờ đến phiên mình, thường cắt ngang hoặc xâm lấn, áp đặt đối với người khác. Mà trò chơi đóng vai là trò chơi chủ đạo trong hoạt động góc nên khi tổ chức hoạt động góc, tôi luôn tạo điều kiện để Phú được hòa đồng với các bạn trong lớp, nắm được luật chơi, cách chơi, biết chơi đoàn kết với bạn. Nên tôi đã sử dụng các hoạt động sau tại các góc.

-  Góc tạo hình: Sử dụng các hoạt động vẽ bằng tay, hoạt động với đất nặn, vẽ quả trứng, vẽ quả cam.

- Góc nội trợ: Sử dụng các hoạt động hoa quả dầm, tập làm bánh trôi…

- Góc âm nhạc: Nghe tiếng hát tìm đồ vật, thi xem ai nhanh, thi làm ca sỹ, nói và đi theo nhạc, bắt chước vận động và hình dáng các con vật…

- Góc bác sỹ: Dạy trẻ đánh răng, sử dụng một số loại mô hình dụng cụ khám chữa bệnh…

- Góc vận động: Tham gia các trò chơi tĩnh, trò chơi dân gian, trò chơi vận động tinh: ô ăn quan, xâu xỏ hạt, lắc bóng vào túi lưới, cá ngựa…

- Góc rèn kỹ năng sống: Dạy trẻ nhặt các loại hạt giống bị lẫn, bé tập xúc cơm, đi – tháo - cởi giầy dép…

- Góc văn học: Cùng làm những cuốn sách, chơi dối ngón – kể chuyện sáng tạo theo ý thích, …

* Giờ ăn:

Giờ ăn là giờ để cháu Phú hình thành và phát triển kỹ năng tự phục vụ. Giúp Phú phân biệt thức ăn chín và thức ăn sống,  các bước rửa tay bằng xà phòng, lau mặt trước khi ăn, lau miệng sau khi ăn, xúc miệng nước muối, lấy khay ăn cho bạn, lên bê cơm giúp cô…do đó tôi đã sử dụng các hoạt động: Thức ăn nào ăn được? làm bàn trưởng, ai làm giống cô….

* Giờ ngủ:

Là giờ được nghỉ ngơi sau khi tham gia vào các hoạt động một cách tích cực. Trong giờ ngủ, tôi quan tâm đến bé Phú như: Cho trẻ đọc và xem sách báo, ru bẻ ngủ, bật nhạc các ca khúc có giai điệu êm dịu đối với trẻ để trẻ dễ đi vào giấc ngủ.

* Giờ hoạt động chiều

Sau khi ngủ dậy, tôi tổ chức cho Phú và các bạn trong lớp sử dụng các bài tập nhẹ nhàng: Trò chơi kéo cưa lừa xẻ, ồ sao bé không lắc và lau mặt cho tỉnh ngủ.

Khi tổ chức hoạt động chiều tôi tổ chức rèn các kỹ năng sống, các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua các hoạt động: Dạy trẻ đi tất, dạy trẻ đánh răng, lấy – sử dụng – cất ghế đúng thao tác…

  Như vậy, từ lúc bé cháu Phú đến trường cho đến lúc được cha mẹ đón về, được học những kiến thức, học được cách cư xử đúng đắn, thích hợp được hòa đồng với các bạn trong lớp. Sự quan tâm, chăm sóc và kìm chế của các cô mọi lúc, mọi nơi giúp Phú nhanh chóng rút ngắn khoảng cách giữa Phú với các bạn trong lớp đưa Phú hòa nhập với môi trường bình thường.

     6. Biện pháp 6: Phối hợp với phụ huynh để can thiệp tại gia đình.

     Có thể nói cha mẹ, những người thân trong gia đình là người thầy đầu tiên, là mẫu đầu tiên để trẻ học và bắt chước, trên cơ sở đó hình thành những biểu tượng về thế giới xung quanh. Vì vậy, giáo dục gia đình là rất quan trọng ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách trẻ.

     Ở trường mầm non, công tác phối hợp với gia đình trẻ là không thể thiếu. Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục trẻ tự kỷ hoc hòa nhập  nói riêng, tôi đã luôn tạo ra được mối quan hệ mật thiết giữa giáo viên và gia đình trẻ.

     Khi con “bị” chuẩn đoán là có tình trạng tăng động giảm chú ý ( ADHD) cũng như bao phụ huynh khác, phụ huynh cháu An Phú đã rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu. Do vậy, để trẻ tự kỷ có thể hòa nhập môi trường học tập bình thường, hòa nhập cộng đồng, tôi luôn động viên trao đổi với cha mẹ cháu Bách cần can thiệp sớm bằng các phương pháp và cách thức điều trị trẻ tăng động giảm chú ý khác nhau. Việc can thiệp này giúp bố mẹ cháu An Phú có thêm nhiều kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng, tài liệu, biết thêm các dịch vụ hữu ích cho trẻ tự kỷ. Giúp phụ huynh cháu Phú bớt căng thẳng, băn khoăn trong việc chăm sóc và giáo dục con trong cuộc sống.

     Không ai có thể hiểu và biết về con mình bằng chính cha mẹ, do đó cha mẹ phải luôn là người đồng hành với trẻ, với cô giáo trong quá trình can thiệp điều trị bệnh cho trẻ tại nhà.

     Tôi luôn tìm hiểu khả năng và nhu cầu của cháu Phú để phát hiện những khó khăn mà cháu Phú gặp phải. Sau đó, qua tìm hiểu thông tin gia đình và nhà trường kết hợp với quan sát được biết cháu Phú không sống với thế giới bên ngoài mà chỉ sống với thế giới nội tâm mà cháu đang có. Cháu Phú gặp khó khăn trong việc hiểu âm thanh và ngôn ngữ, trẻ thường có những hành động, việc làm chưa đúng, không tốt  nên tôi đã xây dựng các mục tiêu ưu tiên cần can thiệp cho trẻ trong từng thời điểm sau khi bàn bạc và thống nhất ý kiến với cha mẹ cháu Phú.

     Tôi giới thiệu với gia đình cháu Phú những bài tập phát triển các lĩnh vực ngôn ngữ giao tiếp, tình cảm - xã hội, tâm vận động, phát triển giác quan, nâng cao sự tập trung chú ý. Phối kết hợp với các giáo viên tại lớp, tôi trao đổi với phụ huynh cháu Phú để cháu Phú tập các bài tập này ở nhà. Để có các phương pháp giáo dục, phương pháp can thiệp hành vi tốt nhất giúp cháu Phú rút ngắn khoảng cách với các cháu bình thường tại lớp đưa cháu Phú hòa nhập với các bạn, với môi trường học tập bình thường, với cộng đồng.

     Trao đổi với phụ huynh cháu Phú về rèn luyện các kĩ năng tự phục vụ bản thân, kỹ năng vệ sinh cho trẻ tại nhà. Bố mẹ và các thành viên trong gia đình trẻ nên cùng thực hiện với trẻ các kỹ năng: rửa mặt, rửa tay, tự mặc quần áo, tự cởi quần áo, tự rót nước, tự đi tất, tự xúc cơm ăn, tự đánh răng…

     Tôi tận dụng các buổi đón trả trẻ để trao đổi với phụ huynh về tình hình của cháu Phú trong ngày, xây dựng góc tuyên truyền, thông báo những nội dung học của cháu Bách hàng tuần, hàng tháng yêu cầu phụ huynh cần phối hợp, rèn luyện thêm tại nhà.

     Trong kế hoạch giáo dục cá nhân, tôi bổ sung kiến thức, củng cố các kỹ năng không có thời gian giúp cháu tại lớp hoặc chưa đạt mục tiêu, chuẩn bị kiến thức và kỹ năng mới cần cho trẻ sẽ được học tại lớp, luyện cách phát âm do trẻ chưa nói được. Các nội dung này được trao đổi với cha mẹ trẻ và được phối hợp để rèn luyện trẻ trong gia đình. Phối hợp chặt chẽ cùng với gia đình trẻ, thường xuyên trao đổi thông tin giữa cha mẹ và giáo viên đầy đủ vào sổ nhật ký “Theo dõi trẻ ADHD” của lớp.

     Với biện pháp này, tôi nhận thấy: phụ huynh của cháu An Phú đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ ADHD học hòa nhập môi trường giáo dục bình thường, giúp trẻ phát triển hết khả năng và phát huy tiềm năng học hỏi. Phụ huynh ngoài việc cho con học tại lớp, gia đình đã cho cháu tham gia các lớp học chuyên biệt dành cho trẻ tăng động giảm chú ý và cháu An Phú đã có nhiều biến chuyển rõ rệt về sức khỏe, nhận thức và điều chỉnh được hành vi.

     IV/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:

     Sau một năm áp dụng các biện pháp trên, tôi đã thu được kết quả như sau:

     - Bản thân và các cô giáo ở lớp đã có thêm kinh nghiệm và kỹ năng giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập.

     - Có nhiều kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo phục vụ cho các góc chơi và các hoat động khác.

     - Phụ huynh rất hào hứng để sẵn sàng phối hợp cùng cô giáo trong việc nâng cao chất lượng cho hoat động như: Cung cấp nguyên vật liệu, phế liệu để làm đồ chơi; có ý thức tạo điều kiện cho trẻ được tham gia các lớp học chuyên biệt dành cho trẻ tăng động giảm chú ý.

     - Trẻ đã thích tham gia các hoạt động ở trường, ở lớp có ý thức, không còn chơi một mình, biết chơi cùng bạn, biết ngồi ngoan nghe cô giảng bài.

      - Tuy vẫn còn chậm nói nhưng trẻ đã phát ra được 1 số âm, không còn la hét, đã điều chỉnh được hành vi và cảm xúc của mình.

      - Trẻ biết tập thể dục, biết vẽ, tô màu, dán, khi có sự giúp đỡ của cô

     Kết quả khảo sát cuối năm:

Các tiêu chí đánh giá

Lời nói/ngôn ngữ/

        giao tiếp

Kỹ năng

  xã hội

Nhận thức

Sức khỏe/thể

chất/hành vi

Mức độ

N

S

N

S

N

S

N

S

Số lượng

9

5

14

6

15

5

17

8

Tỷ lệ %

70

30

70

30

67

33

68

34

     KẾT THÚC VẤN ĐỀ

     I/ KẾT LUẬN CHUNG.

      Qua một năm thực hiện các biện pháp “Giáo dục hòa nhập trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) tại lớp mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi  trong trường mầm non Hoa Hồng”, tôi nhận thấy đây là một nhiệm vụ hết sức khó khăn của cha me, giáo viên và các lực lượng khác trong cộng đồng. Chỉ có giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập tốt trong môi trường giáo dục bình thường thì trẻ tăng động giảm chú ý mới có những cơ hội tốt để phát triển hết khả năng và phát huy hết tiềm năng học hỏi.

     Chính vì vậy mà là một giáo viên mầm non là người đặt nền móng đầu tiên cho trẻ, đặc biệt là trẻ ADHD, giáo viên cần phải quan tâm đặc biệt đến việc tổ chức các hoạt động học, hoạt động hàng ngày, giáo dục trẻ mọi lúc, mọi nơi bằng tình thương, trách nhiệm, sự kiên trì để góp phần hoàn thành tốt mục tiêu và nội dung giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập trong trường mầm non, góp phần giúp trẻ được phát triển toàn diện nhân cách như những đứa trẻ bình thường.

     Đạt được kết quả như trên là nhờ  sự chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục và Đào tạo, của Ban giám hiệu đã quan tâm tạo điều kiện về cơ sở vật chất, chuyên môn về trẻ tăng động giảm chú ý, sự đoàn kết quyết tâm của tất cả giáo viên tại lớp đã nỗ lực trong việc tạo môi trường giáo dục tốt nhất, phù hợp nhất cho trẻ tăng động giảm chú ý. Bên cạnh đó là sự quan tâm, phối hợp của các bậc phụ huynh tại lớp.

     II/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM.

     Để nâng cao được chất lượng giáo dục trẻ tăng động giảm chu ý học hòa nhập tốt trong môi trường giáo dục bình thường, đòi hỏi người giáo viên cần phải:

      - Có ý thức nghiêm túc thực hiện đúng kế hoạch chăm sóc - giáo dục trẻ, không cắt bỏ hoạt động.

      - Có tinh thần tự bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ trong việc tổ chức hoạt động giáo dục trẻ tăng động giảm chú ý học hòa nhập tốt trong môi trường giáo dục bình thường

     - Tích cực, nhiệt tình sáng tạo trong việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ các góc phù hợp với chủ đề, phù hợp với đặc điểm của trẻ tăng động giảm chú ý tại lớp.

     - Tham mưu tốt với Ban giám hiệu để tăng cường cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi cho lớp, tài liệu về phương pháp day trẻ tăng động giảm chú ý.

     -  Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh của lớp để cùng có các biện pháp giáo dục trẻ.

     III/ ĐỀ XUẤT - KHUYẾN NGHỊ:

     - Mỗi giáo viên Mầm non phải tự trang bị cho mình những kiến thức, kỹ năng trong việc tổ chức hoạt động giáo dục trẻ khuyết tật học hòa nhập tốt trong môi trường giáo dục bình thường.

     - Phòng giáo dục và Ban giám hiệu nhà trường tiếp tục tổ chức các hoạt động chuyên đề Giáo dục trẻ khuyết tật ở các trường điểm, lớp điểm để nhiều giáo viên trong trường và các trường bạn tham dự.

chỉ đạo của Quận ủy - HĐND - UBND

Thông báo

thời tiết các vùng

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

Bình chọn

Đánh giá thái độ tiếp công dân của cán bộ Một cửa quận