Đình Nam Dư Hạ là nơi thờ Tam vị Đại Vương, bao gồm: Tam đầu Cửu vĩ Long Vương, Trương Vũ Thái Sư và Lê Gia Hoàng Thái Hậu. Theo tích xưa kể lại, đây là những vị thánh góp công đánh đuổi quân giặc ngoại xâm, xông pha chiến trận lập được nhiều chiến công hiển hách, giúp đỡ dân làng Nam Dư nghề trồng dâu nuôi tằm, trồng mía lấy mật. Trải qua bao năm tháng và những thăng trầm của lịch sử, dù đã qua nhiều đợt trùng tu, tôn tạo (lần tu bổ, tôn tạo gần đây nhất là năm 2025), đình làng Nam Dư Hạ vẫn giữ nguyên được những giá trị vốn có.
Khai mạc Lễ hội truyền thống đình Nam Dư Hạ năm 2026 với sự tham dự của lãnh đạo phường Hoàng Mai và đông đảo nhân dân.
Không chỉ là nơi thờ tự, trong suốt quá trình lịch sử, ngôi đình luôn gắn bó mật thiết với các sự kiện lịch sử và đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân Nam Dư Hạ. Ngày nay, Đình hiện vẫn còn lưu giữ 3 cỗ kiệu bát cống rất quý, điển hình và hiếm có ở các làng cổ Việt Nam. Đây là 3 cỗ kiệu được sơn son thếp vàng, chạm trổ tinh xảo, gửi gắm lòng thành kính đến các vị thành hoàng làng qua những bàn tay khéo léo, tinh tế của các nghệ nhân xưa.
Nghi thức rước cấp thủy từ đình Nam Dư Hạ hướng về bến đò Thúy Lĩnh bên dòng sông Hồng.
Đặc biệt, trong những năm kháng chiến, đình và chùa Nam Dư Hạ còn là cơ sở kháng chiến, nhiều sự kiện lịch sử trọng đại diễn ra, nơi đây để lại nhiều dấu tích trong các phong trào cách mạng của cán bộ chiến sĩ và nhân dân Nam Dư Hạ.
Cụ thể, tháng 8 năm 1945, Mặt trận Việt Minh của khu Mê Linh đã tập trung nhân dân 3 làng (Nam Dư Hạ, Nam Dư Thượng và Thúy Lĩnh) để tổ chức mít tinh, cướp chính quyền. Cuối năm 1945 đầu năm 1946, đình đã được Mặt trận Hà Nội chọn để đặt trạm tạm giam các phần tử Việt gian, phản động để rồi từ đó chuyển ra hậu cứ. Trong 60 ngày đêm nội thành kháng chiến, đình Nam Dư Hạ lại trở thành địa điểm cất trữ thóc gạo, quân lương và trực tiếp tiếp tế cho các mặt trận từ Phà Đen đến Mai Động.
Hàng nghìn người dân và du khách trẩy hội truyền thống.
Phát biểu khai mạc lễ hội, Trưởng Tiểu ban quản lý di tích đình - chùa Nam Dư Hạ Trần Quang Tuy cho biết: “Lễ hội diễn ra từ ngày 1-4 (tức 14-2 âm lịch). Trước đó, Ban tổ chức cùng toàn thể nhân dân đã chuẩn bị đầy đủ phục vụ lễ rước nước với tấm lòng thành kính đặc biệt.
Trong 3 ngày diễn ra lễ hội có các hoạt động: Lễ rước cấp thủy từ Đình Nam Dư Hạ ra bến đò Thúy Lĩnh sông Hồng, tế nam (nhập thủy), tế cầu phúc, tổ chức tế nữ, tế tạ cúng cháo, biểu diễn văn nghệ và thể thao dân gian như vật, kéo co, cờ người, đập niêu nhằm tạo không khí vui tươi cho người dân.
Các cụ phụ lão thực hiện nghi thức tế lễ trước giờ rước cấp thủy.
Nghi thức múc nước cho vào chóe để mang về đình làng.
Nghi thức thả thuyền rồng giấy xuống sông Hồng – nét đẹp tâm linh trong lễ hội đình Nam Dư Hạ.
Ông Vũ Văn Huệ - Phó Trưởng Tiểu ban quản lý di tích đình - chùa Nam Dư Hạ cho biết thêm: “Lễ hội năm nay có sự phối hợp giữa 3 làng: Nam Dư Hạ (phường Hoàng Mai), Nam Dư Thượng (phường Vĩnh Hưng) và Thúy Lĩnh (phường Lĩnh Nam). Nghi thức lễ cấp thủy được tổ chức nhằm cầu mong mùa màng tốt tươi, dân làng có cuộc sống đủ đầy, vui vẻ, quốc thái dân an. Đây không chỉ là lễ và hội mà còn là minh chứng cho quyết tâm của phường Hoàng Mai và người dân trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa quý báu của cha ông để lại.