Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp được tổ chức hàng năm vào ngày 17 tháng 5 và là một phần của Tháng nâng cao nhận thức về tăng huyết áp. Mục đích của ngày này là nâng cao nhận thức toàn cầu về huyết áp cao, thúc đẩy phòng ngừa, phát hiện và kiểm soát, đồng thời khuyến khích hành động ở cấp độ cá nhân, cộng đồng và hệ thống y tế. Với chủ đề năm nay là "Kiểm soát huyết áp cao cùng nhau: kiểm tra huyết áp thường xuyên, đánh bại kẻ giết người thầm lặng".
THA vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm có thể phòng ngừa được trên toàn thế giới. Ước tính có khoảng 1,4 tỷ người trên toàn cầu mắc bệnh tăng huyết áp. Mặc dù có sẵn các phương pháp điều trị hiệu quả và giá cả phải chăng, nhiều người vẫn không nhận thức được tình trạng bệnh của mình, và chỉ khoảng một phần tư số người bị tăng huyết áp kiểm soát được huyết áp ở mức độ thích hợp.
Theo số liệu thống kê, hiện nay Việt Nam ước tính có khoảng 12 triệu người mắc THA tại cộng đồng, tức là cứ khoảng 5 người trưởng thành (từ 18 tuổi trở lên) có một người mắc bệnh. Tuy nhiên số người được phát hiện và điều trị chưa cao.
Vậy THA là gì?
THA hay cao huyết áp là tình trạng áp lực dòng chảy của máu lên thành động mạch tăng cao. Một người được xác định là bị THA khi huyết áp tâm thu từ 140 mmHg trở lên và/hoặc huyết áp tâm trương từ 90 mmHg trở lên. Một số triệu chứng có thể xảy ra ở một người bị THA là: đau nhức đầu vào sáng sớm; chảy máu cam; nhịp tim nhanh; thay đổi thị lực; ù tai. THA nghiêm trọng hơn có thể gây ra các triệu chứng như: mệt mỏi; buồn nôn, nôn mửa; lú lẫn; hồi hộp; đau tức ngực; run.
Nguyên nhân gây bệnh: Nhiều nghiên cứu đã cho thấy sợi dây liên kết giữa THA nguyên phát với một số yếu tố nguy cơ như sau:
- Tuổi già: Khi cơ thể già đi theo thời gian, mạch máu cũng sẽ mất dần độ đàn hồi và dẫn đến nguy cơ cao huyết áp nguyên phát. Theo nghiên cứu, phụ nữ từ 60 tuổi trở lên có nguy cơ bị THA nguyên phát nhiều hơn so với nam giới cùng nhóm tuổi.
- Di truyền: Nhiều người có quan niệm sai lầm rằng, THA nguyên phát chỉ xuất hiện ở người trưởng thành nhưng trên thực tế, số trẻ em mắc căn bệnh này đang ngày một gia tăng. Sở dĩ có hiện tượng THA nguyên phát ở người trẻ là do yếu tố tiền sử gia đình và yếu tố di truyền.
- Đái tháo đường và béo phì: Lối sống không lành mạnh cộng với chế độ dinh dưỡng mất cân đối và thói quen ít vận động đang làm gia tăng số lượng người mắc bệnh tiểu đường và béo phì. Hai căn bệnh này là nguyên nhân gây THA nguyên phát nói riêng và THA nói chung.
- Tiêu thụ quá nhiều muối: Tổ chức Y tế Thế giới chỉ ra rằng, gần 1/3 số trường hợp bị THA nguyên phát có liên hệ mật thiết với tình trạng tiêu thụ quá nhiều muối. Muối làm tăng tình trạng giữ nước, dẫn đến THA.
- Sử dụng quá nhiều rượu, bia và thuốc lá cũng làm gia tăng nguy cơ bị THA.
Cách phòng ngừa bệnh THA:
Bệnh THA có thể được phòng ngừa hiệu quả và duy trì ở mức lý tưởng nếu như mỗi người dân thực hiện nghiêm túc các khuyến cáo của chuyên gia y tế:
- Kiểm soát cân nặng của cơ thể: Luôn duy trì cân nặng lý tưởng, tránh bị thừa cân, béo phì.
- Chế độ ăn uống khoa học: Trong chế độ ăn uống hằng ngày cần tích cực ăn nhiều rau xanh và trái cây. Giảm ăn muối, hạn chế các thức ăn nhiều dầu mỡ; đảm bảo đủ kali và các yếu tố vi lượng.
- Luyện tập thường xuyên:
+ Cần lên kế hoạch duy trì luyện tập từ 30 - 60 phút/ngày và 5 ngày/tuần. Việc luyện tập còn giúp tránh xả stress là một ytong những nguyên nhân khiến huyết áp tăng cao.
+ Các hình thức tập luyện tốt cho sức khoẻ có thể chọn là đi bộ, bơi lội, các môn thể thao tùy vào sức khỏe của từng người.
- Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn đủ bữa, không ăn quá nhiều hay quá muộn. không thức khuya, đảm bảo ngủ đủ giấc. Giữ tâm trạng thoải mái, tránh lo âu hay căng thẳng thần kinh./.